Rond wit schoteltje met een goud ribbelrandje.
Schotel
Schaal met bloem- en vlindermotief. Door middel van transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Schaal
Visschaal met bloem- en vlindermotief. Door middel van transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Visschaal
Schaal met bloem en vlinder motief. Door middel van transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Vleesschaal met bloem- en vlindermotief. Door middel van transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Vleesschaal
Dienbord met bloem- en vlindermotief. Door middel van transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Dienbord
Taartschotel op voet. met bloem en vlinder motief. D.M.V. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Taartschotel
Schaal op voet (laag). met bloem en vlinder motief.D.M.V.transfers zijn diverse boeketten,losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld. Zie eventueel de ordner.
Terrine met bloem en vlinder motief.D.M.V.transfers zijn diverse boeketten,losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Terrine
Sauskom met deksel. met bloem en vlinder motief.D.M.V.transfers zijn diverse boeketten,losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Sauskom
Sauskom met bloem en vlinder motief.D.M.V. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Fruittest met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Fruittest
Ronde schaal met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
23 diepe borden met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Bord
72 platte borden met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Plat bord
44 dessertborden met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Set dessertborden
Soepterrine met bloem- en vlindermotief. D.m.v. transfers zijn diverse boeketten, losse bloemen en vlinders in wisselende combinaties over het servies verdeeld.
Soepterrine met bloem- en vlindermotief.
Twee miniatuur vaasjes van Chinees porselein met blauwe beschildering op 6-zijdige basis. 6-zijdig. Decoratie in Lange Lijs, afwisslend met Chinese figuur en een pot met plant. De decoraties op beide vaasjes zijn niet identiek.
Minatuur vaasjes van Chinees porselein
Kop en schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering. Achthoekig met lineaire florale, versiering.
Kop en schotel van Chinees porselein
Kopje van Chinees porselein met blauwe beschildering. Decoratie op zeven vakken met o.a dansend figuurtje (man). Blauw onder glazuur.
Kopje van Chinees porselein
Kop en schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering. 8-zijdig met afbeelding van landschap.
Schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering en klein reliëf in de rand. Rand met acht vakken, gevuld met florale motieven. Op het plat een bloeiende plant.
Schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering
5 schotels van Chinees porselein met blauwe beschildering van Chinees porselein. 4 borden met decoratie in acht waaier-vormige vakken, afwisselend een landschap en een bloeiende boom. Het middelste bord heeft een decoratie met bloemen/blaadjes op 1 vlak en de rand.
Aziatische theepot van porselein met blauwe beschildering. Decoratie met bladmotief.
Theepot van porselein met blauwe beschildering
Miniatuurvaasje met smalle hals van Chinees porselein met blauwe beschildering van bloemen.
Miniatuur vaasje van Chinees porselein
Klein theepotje van Chinees porselein met blauwe beschildering van blaadjes en andere figuren.
Theepotje van Chinees porselein met blauwe beschildering
Vier koppen en schotels van Chinees porselein met blauwe beschildering. Met afbeelding van figuren in 6 vakken (bloemen en personen).
Set van Chinese porseleine kop en schotel
Schotel van Chinees porselein. Zowel kop als schotel hebben een geribbelde rand. Met decoratie op resp. 6 en 4 vakken van Chinese figuren en landschap met boom. Blauw onder glazuur.
Porseleinen kop met geribbelde rand in Capucijner stijl, waarbij de witte binnenzijde is gedecoreerd. De buitenzijde is bedekt met een bruin glazuur met zijdeglans. Decoratie: binnenzijde bloeiende boom met 2 vogels. Chinees porselein met een bruinkleurige glazuur als basis voor decoratie, werd sinds de late 17de eeuw in grote hoeveelheden naar Europa geëxporteerd en was een belangrijke schakel tussen de westerse en inter-Aziatische handel tot het einde van de 18de eeuw.
Porseleinen kop in Capucijner stijl,
Vaasje van Chinees blauw/wit porselein. Decoratie in twee vlakken van boom/huis en man met daaromheen bloemen.
Vaasje van Chinees porselein met blauwe beschildering
Twee knobbelvaasjes van Chinees met blauwe beschildering. Met bloemendecoratie.
Knobbelvaasjes van Chinees porselein
Vaasje op voet van Chinees porselein met blauwe beschildering. Met Lange Lijs decoratie.
Vaasje op voet van Chinees porselein
Zaaiviool voor fijnzaad.
Zaaiviool
Zaaiviool Rijpko Mansholt, geboren in de Westpolder Dit is wat men noemt een zaaiviool. Die werd wel gebruikt voor het zaaien van juist de fijne zaden. Klaverzaad, blauwmaanzaad, graszaad, dat soort zaden. Je kunt er heel nauwkeurig mee zaaien. Dan liep je dus met de zaaiviool over de akker. Door deze stok heen en weer te bewegen kun je de schijf aandrijven. Vanuit de bak die daarboven zit, kwam het zaad op die schijf te liggen. Doordat de schijf ronddraait, wordt het zaad dus verspreid over de akker. Hier kun je heel nauwkeurig fijne zaden mee zaaien. https://www.youtube.com/watch?v=SYcuEv5oj58
Stakoebeugel om eem melkkoe op stal vast te zetten,met een snelsluiting
Stakoebeugel
Twee sets van kop en schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering met bloemen.
Set van Chinese kop en schotel met blauwe beschildering
Een achtzijdig schoteltje van Chinees porselein met blauwe beschildering. Met afbeelding van vazen met bloemen en twee vlinders.
Schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering onder het glazuur. Afbeelding van een vlindervangende figuur.
Kop en schotel van Chinees porselein met blauwe beschildering
Schotel van Chinees porselein met geribbelde rand en blauwe beschildering onder glazuur Afbeelding van Chinees landschap.
Schotel van Chinees porselein
Pastelportret van een onbekende man. Dit werk werd gevonden achter het pastel van predikant Remko Engels (1772-1855). Het werk werd bij het opnieuw inlijsten ontdekt. De portretten kwamen op de borg terecht via de familie Stheeman, die in de 19e eeuw met de familie Tjarda van Starkenborgh verbonden raakte.
Portret onbekende man
Het familieportret van Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant met hun 10 kinderen in romeinse kledij uit 1670 door de Haagse schilder Martinus van Grevenbroeck. De oudste zoon, Edzard Tjarda van Starkenborgh, zou de borg later erven. Het portret werd in 1928 opgevouwen in een kist aangetroffen.
Familieportret van Allard Tjarda van Starkenborgh met partner en 10 kinderen
Koperen waterketel met messing knop en hengsel en een houten handgreep.
Koperen waterketel
Kluwen/garenhouder. Cylindrisch doosje met iets overstekend deksel van zwart/goud lakwerk. Voorstelling: Chinese dames en heren in tuin en op terras.
Garenhouder
Houten gekuipt dienblad met omlopende messing banden. Ovaal, met glasplaat op het oppervlak.
Houten dienblad
Vierzijdige stoof van eikenhout. Aan alle zijden, ook de onderzijde, versierd met kerf en snee-werk. Aan de voorzijde, tussen twee gedraaide zuilen, het opklapbare deurtje met messing knop. de stoof rust op 4 gedraaide pootjes. Hengsel van gegoten messing.
Eikenhouten stoof
De vierzijdige eikenhouten stoof is aan alle zijden, ook aan de onderzijde, voorzien van kerf- en snijwerk: hartvormen, ruiten, vierkanten, cirkels, ellipsen en boogvormen. Alle zijden behalve de onderzijde zijn opengewerkt. Aan de voorzijde, tussen twee gedraaide zuilen, bevindt zich een opklapbaar deurtje met een geelkoperen knopje. De stoof staat op vier gedraaide pootjes. Aan de bovenzijde zitten twee geelkoperen ogen waarvan de uiteinden door deze zijde zijn getrokken en omgebogen. Door de ogen steken de uiteinden van het getordeerde, geelkoperen hengsel.
Dubbele in hout geraamde lei met bijbehorende griffel.
Lei
Pop met porseleinen hoofd , armen en benen. Pop luistert naar de naam Salome. Werd geschonken met kleren, versierd met veel kleine stippen.
Porseleinen pop
Pop met porseleinen hoofd. Armen van biscuit (sterk geschonden). Pop luistert naar de naam Mieke, werd met kleren geschonken.
Pop
Houten tafel met vierkant blad, waarvan aan alle vier zijden een hangoor.
Hangoortafel
Koperen comfoor, bestaande uit vuurtest met brede platte rand en houder met opengezaagde cylindrische wand met messing hengsel.
Koperen comfoor
Theestoof met waterketel (links van de secretaire) Het geheel bestaat uit een mahoniehouten frame (a), een geelkoperen binnenbak (b), een komfoortje (c) en een geelkoperen ketel (d). Het frame heeft het model van een zandloper. Het staat op drie bolvormige pootjes. De deels holle bodem heeft profielranden. Het open gedeelte erboven wordt naar boven toe smaller en verbreedt zich vervolgens weer. De ‘taille’ is gesloten. De open gedeeltes bestaan uit smalle gebogen latjes die zowel in de bodem als in de bovenrand zijn gestoken. De bovenrand is vlak met een gladde binnenrand en een golvende contour aan de buitenkant. Op de rand zitten twee staanders met daaraan het draadvormige bronzen hengsel. De ronde binnenbak is van geelkoper en wordt naar boven toe breder. De bak is op een plaats bij de rand gerestaureerd d.m.v. geelkoperen plaatje dat over de beschadiging is vastgemaakt. Het komfoortje is cylindrisch; de wand is opengewerkt. Onder de bovenrand zitten twee geelkoperen knoppen waaraan het draadvormige hengel is bevestigd. De losse binnenbak bestaat uit een onderbakje met een omgevouwen opstaande rand met kleine ronde openingen. Aan dit bakje zitten drie bandvormige armpjes die de bovenrand steunen. Het komfoor staat op drie houten knopvormige pootjes. De geelkoperen ketel heeft een bolle buik met een afgeplatte bovenzijde. Op de bovenzijde zijn twee staanders geplaatst waaraan het beweegbare bandvormige handvat vastzit. Dit handvat heeft een houten middendeel. Het deksel is glad en heeft een bewerkte houten knop. De schenktuit is aan de buik bevestigd. Op een etiketje staat: “OM Leens 9020B”
Fauteuil van notenhout in Neo-Lodewijk XV-stijl, bekleed met beige velours.
Fauteuil in Lodewijk XV-stijl
De stoel maakt deel uit van het ameublement dat in de kamer is opgesteld. Zie beschrijving bank: palissanderhout, beige velours bekleding, snijwerk. Omschrijving bank: De bank die deel uitmaakt van het ameublement dat in de kamer is opgesteld, is van palissanderhout gemaakt en bekleed met beige velours. De rug en de zijkanten zijn gesloten en bekleed. Het hout is versierd met snijwerkdecoratie: bloem en blad en voorzien van holle banen. Onder de voorpoten zitten wieltjes. . Delen van het ameublement heeft gestaan op de tentoonstelling “Groningers op weg naar de moderne tijd” in het Groninger Museum in 1988.
Fauteuil van notenhout in a-symmetrische vorm met beige velours bekleding op rugleuning en zitting, Lodwijk XV-stijl. De lage armleuning gaf een persoon de mogelijkheid om makkelijk te breien of haken over de leuning heen. Er zitten wieltjes onder de drie voorpootjes.
Leunstoel (links van de bloementafel) De stoel maakt deel uit van het ameublement dat in de kamer is opgesteld. Hij is van palissanderhout gemaakt en is met een beige velours bekleed. Hij is zeer asymmetrisch van vorm. De poten hebben een bijzondere opstelling: 1 middenvoor, 1 middenachter, 1 links en 1 rechts. Middenvoor stulpt de contour van de zitting uit. De stoel heeft een veren zitting. De rug is aan de voor- en achterkant bekleed, de zijkanten hebben opengewerkt snijwerk. Op het houtwerk is zijn veel holle banen aangebracht, bloemen en gebladerte.
Tweezitsbank van notenhout in neo-Lodewijk XV-stijl met beige velours bekleding en snijwerk. Wieltjes onder voorpoten.
Bank in Lodewijk XV-stijl
De bank die deel uitmaakt van het ameublement dat in de kamer is opgesteld, is van palissanderhout gemaakt en bekleed met beige velours. De rug en de zijkanten zijn gesloten en bekleed. Het hout is versierd met snijwerkdecoratie: bloem en blad en voorzien van holle banen. Onder de voorpoten zitten wieltjes. Zie verder nr.1. Delen van het ameublement heeft gestaan op de tentoonstelling “Groningers op weg naar de moderne tijd” in het Groninger Museum in 1988.
Stoel van notenhout met beige velours-bekleding in neo-Lodewijk XV-stijl.
Stoel Lodewijk XV-stijl
(een rechts en een links van de doorgang naar de zaal) De stoel hoort bij het meubilair dat in deze kamer is opgesteld. Hij is gemaakt van palissanderhout. De zitting is bekleed met beige velours. Het houtwerk is voorzien van gesneden decoratie.
Deze rijk uitgevoerde notenhouten spiegelkast is een toonbeeld van de 19e-eeuwse herwaardering van het rococo. De grillige contouren, schelpmotieven, bloemguirlandes en asymmetrische ornamenten verwijzen naar deze stijl
Neo-Rococo spiegelkast
1 Etagère kast met spiegel (naast de ingang) De kast van palissanderhout staat op vier naar buiten omgebogen poten. De onderlijst is breed en geprofileerd en heeft een golvende contour. Aan de linkerkant bevindt zich een eendeurskastje met twee legplanken met erboven een lade. Aan de linker- en rechterzijde is het hout bewerkt: ruitvormig motief, c-vormen en lofwerk. Aan de voorzijde bevindt zich op het deurtje een lijst met bewerkte randen en op het deurpaneel twee onder elkaar geplaatste bladmotieven, met aan de bovenste een luit en aan de onderste bladmuziek. De lade is met zwaluwstaarten en met twee schroeven in elkaar gezet. De bak is van eiken en heeft een front van palissanderhout. Het front heeft een golvende contour met bewerkte randen, de knop heeft de vorm van een deel van een blad. De drie poten onder dit kastgedeelte zijn voorzien van snijwerk. Aan de voorzijde zijn ze diagonaal geplaatst. Rechts van het kastje is het etagère-gedeelte. Het heeft drie leggers met een golvende contour aan de buitenkant. Onder het bovenblad zit een bewerkte lijst. De achterwand is voorzien van snijwerk: een ruitmotief en bladvormenHet bovenblad volgt de contour van het gedeelte eronder. Op dit blad rust een fraai gevormde (geslepen) spiegel met een bewerkte houten lijst. Deze is grillig gevormd en te ontdekken zijn: C-vormen, bloemen en gebladerte. Aan de linkerkant is in de lijst een lade en een legplakje opgenomen. De lade heeft een eiken bak die met behulp van zwaluwstaarten en twee schroeven in elkaar is gezet. Het front is van palissanderhout. De lade heeft een golvende contour met c-vormen. De knop heeft de vorm van een deel van een blad. De kast is a-symetrisch en vol snijwerk met verwijzingen naar de natuur, als bloem is vooral de roos verwerkt. De stijl is de neo-variant van Lod. XV, te plaatsen in de tweede helft van de 19e eeuw (zie Stijlen). Deze kast maakt deel uit van het meubilair dat in deze kamer is opgesteld. Het is in Frankrijk of naar Frans voorbeeld vervaardigd. Lit.: J.M.W. van Voorst tot Voorst, Tussen Biedermeier en Berlage etc, Amsterdam 1994, 496
Hoge slanke bloemtafel in Neo-Lodewijk XV-stijl. Vierkant met geprofileerde rand. Rijkversierd snijwerk op onderstel.
Bloementafel in Lodewijk XV-stijl
Hoge bloementafel (in de noordwesthoek) De tafel is vierhoekig en heeft vier slanke bewerkte, gebogen poten voorzien van holle banen. Vlak boven de uiteinden van de poten gaan vier banen weer licht gebogen omhoog en komen in een gesneden ornament samen. De bovenkant van de poten gaat over in een brede, bewerkte, opengewerkte lijst waarop het bovenblad rust. Het blad is vierhoekig met een gebogen contour. Deze tafel maakt deel uit van het ameublement dat in de kamer is opgesteld.
Houten theetafel in Lodewijk XV-stijl met een sierlijk gevormd blad en opstaande rand. Het bovenblad werkt als dienblad dat opgetild en meegenomen kan worden. De tafel rust op vier elegant gebogen poten die zijn voorzien van rijk houtsnijwerk met blad- en rocaille-motieven. Tussen de poten bevindt zich een tweede, lager blad met golvende randen, eveneens gedecoreerd. Dit meubel werd gebruikt voor het serveren van thee of als klein bijzetmeubel in een salon.
Theetafel Lodewijk XV-stijl
Theetafel De tafel (a) maakt deel uit van het ameublement dat in deze kamer is opgesteld. De vier poten zwenken onder de knieën naar binnen en eindigen in een voluut boven een klein voetje. Ter hoogte van de naar binnen zwenkende delen is een plateau geplaatst. De poten zijn voorzien van holle banen en snijwerk, de belijning loopt door in de rand van het plateau. De rand heeft een gebogen contour en heeft aan alle zijden een gesneden ornament. De decoratie van de poten loopt door op de bovenlijst. Hierop rust het bovenblad (b). De randen ervan zijn aan alle zijden voorzien van snijwerk waaruit blijkt dat de tafel niet bedoeld is om tegen een muur geplaatst te worden. Op het bovenblad ligt een glazen plaat (b).
Ronde notenhouten bijzettafel met drie sierlijk gebogen poten in Lodewijk XV-stijl. De tafel heeft een geprofileerd blad en is rijk gedecoreerd met houtsnijwerk in de vorm van bladmotieven en rocaille-ornamenten. De poten eindigen in kleine krulvoeten.
Lodewijk XV-stijl bijzettafel
Het tafeltje is gemaakt van palissanderhout, het bovenblad is rond, de vier poten zijn voorzien van een gesneden decoratie. Het maakt deel uit van het ameublement dat in de kamer is opgesteld.
Rechthoekige eikenhouten stoof, aan alle zijden (behalve bodemplaat) versierd met kerf-en-snijwerk, o.a. zonnewiel motieven. Hengsel van gegoten messing.
Houten stoof
Remko Engels (1772–1855) was predikant in Nieuwolda – een man van geloof én gevoel. Geboren in Bellingwolde, studeerde hij theologie in Groningen en groeide uit tot een belangrijk vertegenwoordiger van het Réveil: een religieuze vernieuwingsbeweging die de nadruk legde op persoonlijke overtuiging en innerlijk geloof. Zijn portret kwam op de borg terecht via de familie Stheeman, die in de 19e eeuw met de familie Tjarda van Starkenborgh verbonden raakte.
Portret Remko Engels
Rechthoekige, gefineerde houten doos. Aan binnenzijde bekleed met stof. Bijbehorend 20 witte en 20 zwarte schijven van beukenhout, twee ivoren dobbelstenen en twee papier-maché bekers met roggeleer bekleed.
Houten tric-trac spel
Twee gelijke kandelaars, ballustervormig met een ronde voet op een vierkante sokkel en een vaste vetvanger. Decor: landschap, huis, schuur, mens, man, vrouw, dier (koe) en boom. Randen met bladversiering.
Kandelaars
Komfoor op drie pootjes met twee oren. Met los, ovaal/schuitvormig bakje. Blauwe beschildering in Zwiebelmusterstijl. Het ‘Zwiebelmuster’ is een servies van de Duitse firma Meissen. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Driehonderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Komfoor in Zwiebelmusterstijl
Een set van vier kopjes met blauwe beschildering in Zwiebelmusterstijl. Het ‘Zwiebelmuster’ is een servies van de Duitse firma Meissen. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Driehonderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Kopjes in de Zwiebelmuster stijl
Schotel met Zwiebelmuster decoratie. Blauwe schildering met bloemen en vlinders. Blauwe beschildering in Zwiebelmusterstijl. Het ‘Zwiebelmuster’ is een servies van de Duitse firma Meissen. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Driehonderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Schotel in Zwiebelmuster stijl
Theekan en theepot in Zwiebelmuster stijl. Theepot met rieten hengsel. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Drie honderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Theekan en theepot in Zwiebelmuster stijl
Theepot van porselein in Zwiebelmuster stijl met rankende klimplant. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Drie honderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Theepot van porselein in Zwiebelmuster stijl.
Suikerpot van porselein in Zwiebelmuster stijl. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Drie honderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Suikerpot van porselein in Zwiebelmuster stijl.
Melkkan van porselein in Zwiebelmuster stijl met rankende klimplant.
Melkkan van porselein in Zwiebelmuster stijl
Klontjespot of kandijpot van porselein in Zwiebelmuster stijl met rankende klimplant.
Klontjespot van porselein in Zwiebelmuster stijl
Eierschotel van porselein in Zwiebelmuster stijl met rankende klimplant. August der Starke (1670 – 1733), keurvorst van Sachsen en koning van Polen, had een zwak voor porselein. Maar iedere keer moest hij personeel naar Amsterdam sturen en vervolgens maar afwachten waarmee ze thuis zouden komen. Begin achttiende eeuw begint men in Meißen te experimenteren en binnen enkele jaren, in 1708 om precies te zijn, wordt onder leiding van Johann Friedrich Böttger voor het eerst in Europa echt porselein gemaakt. Drie honderd jaar later bestaat de fabriek in Meißen nog steeds.
Eierschotel van porselein in Zwiebelmuster stijl
Eierstandaard in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Eierstandaard in Zwiebelmuster stijl
Stander voor mosterd, peper en zout van porselein in Zwiebelmuster stijl. Mosterdpot met deksel.
Stander voor mosterd, peper en zout in Zwiebelmuster stijl
Standaard met verzilverd handvat, voor mosterd, peper en zout van porselein in Zwiebelmuster stijl.
2 schalen met opengewerkte randen in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Schaal met opengewerkte rand in Zwiebelmuster stijl
Schotel van porselein in Zwiebelmuster stijl met bloemen en klimplanten. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Schotel van porselein in Zwiebelmuster stijl
2 schotels van porselein in Zwiebelmuster stijl met bloemen en klimplanten. De schotels verschillen enigszins van in grootte. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Schotels van porselein in Zwiebelmuster stijl
Schotel van porselein in Zwiebelmuster stijl met bloemen en klimplanten met gecontourneerde rand. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Schotel van porselein in Zwiebelmuster stijl met gecontourneerde rand
Botervloot van porselein in Zwiebelmuster stijl met onderbord. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Botervloot van porselein in Zwiebelmuster stijl
Botervloot van porselein in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Presenteerschaal met hengsel in Zwiebelmuster-stijl. Gedecoreerd met bloemen en klimplanten. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken van Zwiebelmuster (ui in het Duits).
Presenteerschaal van porselein in Zwiebelmuster-stijl
Potje op drie poten zonder hengsel met schwiebelmuster decoratie.
Potje
Spoelkom van porselein in Zwiebelmuster stijl met rankende klimplanten en bloemen.
Spoelkom van porselein in Zwiebelmuster stijl
Sauskom van porselein in Zwiebelmuster stijl met twee staande oren.
Sauskom van porselein in Zwiebelmuster stijl
Ovale schaal van porselein in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Ovale schaal van porselein in Zwiebelmuster stijl
Ovale schaal met opengewerkte handvaten in Zwiebelmuster stijl. Gedecoreerd met bloemen en rankende klimplanten.
Ovale schaal met opengewerkte handvaten in Zwiebelmuster stijl
Schotel van porselein in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Twee ronde schalen met deksel in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Twee ronde schalen met deksel in Zwiebelmuster stijl
Schaal met opengewerkte rand in Zwiebelmuster stijl. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
Schaal van porselein met zilveren hengsel in Zwiebelmuster stijl.
Sauskom van porselein in Zwiebelmuster stijl. Decoratie met rankende klimplanten. De porselein-schilder J.D. Kretschman ontwikkelde in 1738/39 het motief Zwiebelmuster, het succesvolste blauw porselein. Het zijn decoratieve patronen van gestileerde bloemen, gebladerte en perziken in blauw onderglazuur. Niet altijd werd een motief juist herkend, de meloen of de granaatappel zag men bijvoorbeeld aan voor een ui. In de volksmond werd gesproken vanZwiebelmuster (ui in het Duits).
decor:schwiebel muster.Ovale schotel
Witte petroleumlamp met een decoratieve voet. Petroleumlampen waren opvolgers van de olielamp en werden in de tweede helft van de 19e eeuw geïntroduceerd.
Petroleumlamp
Staande olielamp (op de ronde tafel) De lamp heeft een geelkoperen, geornamenteerde zespuntige voet, een vaasvormige stam, een klosvormig tussenstuk voorzien van een geelkoperen sierrandje aan de boven- en onderkant, een oliereservoir (afgeplatte bolvorm) van wit porselein (a). Het draaimechanisme voor de lont dat versierd is met twee draken en de houder van het lampenglas (b) op het reservoir zijn van geelkoper. De witglazen sierkap (c) rust op het bolle gedeelte van het lampenglas.
Geelkoperen pan voor het bereiden van maaltijden.
Geelkoperen platte pan
Geelkoperen maatkan voor het afmeten en gieten van water en andere vloeistoffen.
Geelkoperen maatkan
Bakvorm van rood koper met een tulbandvorm.
Roodkoperen bakvorm
Lepel voor het scheppen en schenken van water en andere vloeistoffen.
Waterlepel
‘Keuls’ potje. Het betreft hier een hoog model met een gezwollen buik en twee oren. De decoratie is een blauwe schildering op blauw/grijze ondergrond: twee doorlopende biesjes met aan de voor- en achterzijde een schelpvorm. De oren zijn van een eenvoudige schildering voorzien.
Gres aardewerk pot
‘Keuls’ potje Het betreft hier een hoog model met een gezwollen buik en twee oren. De decoratie is een blauwe schildering op blauw/grijze ondergrond: twee doorlopende biesjes met aan de voor- en achterzijde een schelpvorm. De oren zijn van een eenvoudige schildering voorzien. (zie tekst: Keuls aardewerk)
‘Keulse’ pot (onder de tafel). Het gaat hier om een laag model met een wijde opening en twee oren. De decoratie aan de buitenzijde is een blauwe schildering op een blauw/grijze ondergrond: een doorlopende bies en aan de voor- en achterzijde een motief, ook de oren zijn gedecoreerd. De pot is gemaakt van de harde aardewerksoort gres (zie tekst over Keuls aardewerk). Het harde niet poreuze materiaal maakt de potten en kannen uitermate geschikt om vloeistoffen, boter en zout in te bewaren. Omdat de vormen en de decoraties gedurende lange tijd en op veel plaatsen werd toegepast is het van een gres-product moeilijk vast te stellen wanneer het is vervaardigd en op welke plaats.
Gres aardewerk potje
‘Keulse’ pot Het gaat hier om een laag model met een wijde opening en twee oren. De decoratie aan de buitenzijde is een blauwe schildering op een blauw/grijze ondergrond: een doorlopende bies en aan de voor- en achterzijde een motief, ook de oren zijn gedecoreerd. De pot is gemaakt van de harde aardewerksoort gres (zie tekst over Keuls aardewerk). Het harde niet poreuze materiaal maakt de potten en kannen uitermate geschikt om vloeistoffen, boter en zout in te bewaren. Omdat de vormen en de decoraties gedurende lange tijd en op veel plaatsen werd toegepast is het van een gres-product moeilijk vast te stellen wanneer het is vervaardigd en op welke plaats.
Blik met deksel. Cylindervormig blikken trommel. Op de schuin oplopende schouders zijn ronde licht bolvormige deksel.
Blikken trommel
Rechthoekige groen geverfde trommel. De trommel heeft aan de achterzijde een ophang haakje, midden op het deksel een scharnierend handvat en aan de voorzijde een afsluitlip.
Rechthoekig blikken trommel
Blik met vast deksel. Rechthoekige trommel van blik. De trommel is in imitatie hout geschilderd.
Cylindervormige trommel in imitatie-hout geschilderd. Rondom drie dofgoud geschilderde banden. Op de schuin oplopende schouder een cylindervormig deksel.
Kleine kan met oor van keuls steengoed. Grijs met blauwe versiering.
Steengoed kan
Lei in hout gevat. De hoeken zijn met blik verstevigd. Volgens overlevering gebruikt om boodschappen te noteren.
Konkel van koper met messing voorplaat. Staand handvat, deksel en afsluitklepje op schenkopening.
Koperen konkel
Koperen ketel met brede bandvormig hengsel en messing knop. Laat kenmerken zien van regelmatig gebruik.
Ketel met een deksel. Rood koperen ketel met scharnierend hengsel en afsluitklep op de tuit. Dekselknop van messing.
Koperen ketel
Koperen appelketel met een deksel, tuitklep van koper, dekselknop van messing.
Houten mangelbak die van buiten en van binnen blauw geverfd is. Vier hartjes bevinden zich in opstaande randen.
Houten mangelbak
Houten wasbak die van buiten blauw en van binnen wit geverfd is.
Houten wasbak
Houten schilbak die van buiten groen en van binnen rood geverfd is. Bedoeld om schillen en andere restjes op te vangen.
Houten schilbak
Houten schilbak waarvan de bodem bestaat uit latten. Van buiten groen, van binnen rood geverfd.
Opvangbak voor bloed bij slacht. Van buiten groen,van binnen rood geverfd.
Opvangbak
Een tondeldoos gemaakt van messing. Tondeldoosjes waren de voorganger van lucifers om dingen aan te steken.
Tondeldoos
Gebogen buis van messing met mondstuk. Gebruikt om petroleumlampen uit te blazen.
Messing dover
Koperen buis met druk mechanisme. Om petroleumlampen uit te blazen.
Koperen dover
Rijkgedecoreerde dubbelkaps Groninger Staartklok. Boven de wijzerplaat bevindt zich een geschilderd tafereel met een rivierlandschap, huizen, figuren en zeilboten, typerend voor Groningse klokken uit de 18e en 19e eeuw. De Groninger staartklok dankt zijn naam aan de verlengde onderkast — de ‘staart’ — waarin het slingermechanisme is ondergebracht.
Dubbelkaps Groninger Staartklok
Olieverf op paneel. Zittende man met een pijp in zijn rechterhand. Zijn linkerarm rust op tafel.
Portret van man met pijp.
Zeepkop van messing met een ophangtong.
Zeepkopje
Een rond, plat bord gemaakt van tin.
Rond tinnen schaal met liggende rand.
Keteltje met een deksel van koper met een scharnierend Hengsel. Deksel knopje is van messing.
Comfoor van messing op drie houten pootjes, inclusief vuurbakje en twee treefjes.
Comfoor
Vijzel van messing met een stamper, met 2 peervormige uitstaande handvaten.
Vijzel
Een grote ronde lepel gemaakt van tin.
Lepel
Draaglantaarn van koper. Aan de vier zijden uitneembare ruitjes van glas. Cylindrisch, opengezaagde schoorsteen. De draagbeugel is gemaakt van messing.
Koperen lantaarn
Rolschaatsen met vier wielen. Met gebruiksbeschrijving geschreven door de heer R. Boonen, Dordrecht 1836-1874.
Rolschaatsen
Ronde boterklip van tin met een dekseltje, voor het houden van boter.
Boterklip
Cylindrische kan met klepdeksel van tin. Het handvat is uitgerust met een scharnier waar de klepdeksel mee geopend wordt.
Tinnen kan
Houten stelten met twee verhogingen.
Houten stelten
Tinnen kan met een klepdeksel. De cylindrische vorm eindigt bolvormig aan de bodem. Het handvat is uitgerust met een scharnier waar de klepdeksel mee geopend wordt.
Tinnen schenkkan
Koperen ketel, appelrood met niet bijbehorende deksel versierd met een 6-puntige ster. Dekselknop van messing.
Rond, diep bord met een platte rand gemaakt van tin.
Tinnen bord
Een rond, plat tinnen bordje met een smalle rand.
Kleine schenkkan met scharnierend klepdekseltje van tin.
Schenkkan
Rond tinnen bord met brede liggende rand.
Tinnen bordje
Klein diep rond bakje van tin.
Tinnen schoteltje
Klein diep bordje gemaakt van tin.
Een rond plat bordje van tin met een smalle rand.
Rond tinnen bord met een smalle rand.
Rond bord van tin, met smalle liggende rand.
Cylindrische kruik met een schroefdeksel en ring van tin.
Tinnen kruik
Tabaksdoos van messing met gegraveerde versiering. Voorstelling bovenzijde: Links: ploegende boer, Rechts: boer met koe en schaap. Tekst onder de voorstellingen: "ik bou het lant met groot verstant". Onderzijde: bloemtak.
Messing tabaksdoos
Een kleine kelk van tin, bedoelt voor gebruik als een zoutvat.
Zoutvat
Kom van aardewerk voor op het kabinet. Op de wand een brede transfer-versiering van bandwerk en bloemen, paars/geel/blauw en groen. Een smallere dito rand aan de bovenzijde. Op de bodem een meisje met hond.
Aardewerk kom
Ronde schotel gemaakt van tin.
Tinnen schotel
Compagniekist met messing beslag en dito handvatten. Aan de voorkant een geelkoperen gezaagde slotplaat. Hierop zijn gedrapeerde doeken en bloemenranken weergegeven. De kist staat op losse onderstellen. Mogelijk gemaakt in het voormalig Nederlands-Indië.
Compagniekist
Kruikje in hoes. Het witmetalen kruikje heeft een afschroefbaar plat dopje. Het hoesje is gebreid van wit katoen. Het geheel werd gevuld met heet water in een mof gestopt en diende als handenwarmer.
Kruik met bijbehorend hoesje
Kruikje in hoes Het witmetalen kruikje heeft een afschroefbaar plat dopje. Het hoesje is gebreid van wit katoen. Het geheel werd gevuld met heet water in een mof gestopt en diende als handenwarmer.
Beddenpan (links van het raam). De beddenpan bestaat uit een geelkoperen bak en een scharnierende deksel met een stervormige perforatie. De smeedijzeren steel loopt onder de rand van de bak door en heeft een geelkoperen knop. Op de bodem en het deksel staat het nummer 2260.
Beddenpan
De beddenpan bestaat uit een geelkoperen bak en een scharnierende deksel met een stervormige perforatie. De smeedijzeren steel loopt onder de rand van de bak door en heeft een geelkoperen knop. Op de bodem en het deksel staat het nummer 2260. nieuw nummer is 09792
De schaarvormige geelkoperen snuiter heeft een opvangbakje voor de afgeknipte stukjes lont. Hij rust op drie pootjes.
Geelkoperen Snuiter
Snuiter De schaarvormige geelkoperen snuiter heeft een opvangbakje voor de afgeknipte stukjes lont. Hij rust op drie pootjes.
Zeepdoos (op de toilettafel). De aardewerken, cylindrische doos met deksel bevatte oorspronkelijk scheerzeep.
Zeepdoosje
Zeepdoos De aardewerken, cylindrische doos met deksel bevatte oorspronkelijk scheerzeep.
Langwerpige haarkam van been, zwart/bruin van kleur, met op het lange blad een doorbroken versiering in wit/geel.
Haarkam
Klein geel kammetje gemaakt van kunststof. de handvat van de kam heeft een uitgebreid ontwerp dat lijkt op bomen en planten.
Kammetje
Stoof a met gleuf en koperen hengsel b (bij stoel). De rechthoekige stoof is geheel van snijwerk voorzien en heeft een geelkoperen handvat. Bovenop is een heraldisch wapen aangebracht. Langs de rand staat: “SO.IS.DE.MENS.ERST.VERLEID.DOOR”. Aan de voorzijde loopt deze tekst door: “HET.ZERPENT.ZIJN.LISTIGHEID.E…/MAAR.SEJ.DE.SLANGH.TOT.HAAR.ALS/GIJ.U.OP.MIJ.VERLAET.SO.ZULJE.KENDEN.GO(E)D”. Op de rechterzijkant van dezelfde zijde gaat het verder: “EN.QUAD”. Aan de voorzijde is ook nog een tafereel gesneden: Adam en Eva aan weerszijden van een boom, om de stam kringelt de slang. Aan de bovenkant van het tafereel staat: “ADAM 1745 EVA”. Zowel op de linker- als op de rechterzijde van de stoof staat een vaas met bloemen met zwanen aan weerszijden van de voet en op de achterzijde een ruiter te paard naast een boom. Het is een kostbare stoof die meegenomen werd naar de kerk.
Stoof
Stoof a met gleuf en koperen hengsel b De rechthoekige stoof is geheel van snijwerk voorzien en heeft een geelkoperen handvat. Bovenop is een heraldisch wapen aangebracht. Langs de rand staat: “SO.IS.DE.MENS.ERST.VERLEID.DOOR”. Aan de voorzijde loopt deze tekst door: “HET.ZERPENT.ZIJN.LISTIGHEID.E…/MAAR.SEJ.DE.SLANGH.TOT.HAAR.ALS/GIJ.U.OP.MIJ.VERLAET.SO.ZULJE.KENDEN.GO(E)D”. Op de rechterzijkant van dezelfde zijde gaat het verder: “EN.QUAD”. Aan de voorzijde is ook nog een tafereel gesneden: Adam en Eva aan weerszijden van een boom, om de stam kringelt de slang. Aan de bovenkant van het tafereel staat: “ADAM 1745 EVA”. Zowel op de linker- als op de rechterzijde van de stoof staat een vaas met bloemen met zwanen aan weerszijden van de voet en op de achterzijde een ruiter te paard naast een boom. Het is een kostbare stoof die meegenomen werd naar de kerk.
Het model van de metalen krultang is eenvoudig, zonder decoratie.
Metalen krultang
krultang metaal eenvoudig model, zonder decoratie
Een eenvoudige metalen Krultang. De krultang heeft benen (of ivoren) handvatten.
Krultang
Metalen krultang met benen (of ivoren) handvatten.
Het houten lijstje heeft een buitenrand met gezaagde vormen, een boogvormige uitsparing voor de foto en een scharnierend plateautje onder deze uitsparing. Het is zwart geschilderd en voorzien van plakdecoraties (bloementoefjes en vogels). Het is opgehangen aan een rood lint. De getoonde foto komt uit een Berlijns atelier (zie achterzijde). Afgebeeld is een vrouw die een viool in de linkerhand houdt en een strijkstok in de rechter.
Fotolijstje
Fotolijstje Het houten lijstje heeft een buitenrand met gezaagde vormen, een boogvormige uitsparing voor de foto en een scharnierend plateautje onder deze uitsparing. Het is zwart geschilderd en voorzien van plakdecoraties (bloementoefjes en vogels). Het is opgehangen aan een rood lint. De getoonde foto komt uit een Berlijns atelier (zie achterzijde). Afgebeeld is een vrouw die een viool in de linkerhand houdt en een strijkstok in de rechter.
Portret (rechts van het raam). silhouetportret van A.E.Douwes,geb.Andrea in houten lijst. Geportretteerd is een vrouw ten halve lijve, naar links gedraaid. Zwart/wit op een beige ondergrond. Onder het portret staat “A:E:Douwes, geb: Andreae” Dit is zwart omlijnd. Links onder de lijn staat: “Lith Wed. Barliers Zwolle”. Op de achterzijde is een sticker van een lijstenmaker geplakt: L.P. Oudewaal & Zn. te Den Haag.
Knipprent met beeltenis van A.E.Douwes-Andrea
Portret silhouetportret van A.E.Douwes,geb.Andrea in houten lijst Geportretteerd is een vrouw ten halve lijve, naar links gedraaid. Zwart/wit op een beige ondergrond. Onder het portret staat “A:E:Douwes, geb: Andreae” Dit is zwart omlijnd. Links onder de lijn staat: “Lith Wed. Barliers Zwolle”. Op de achterzijde is een sticker van een lijstenmaker geplakt: L.P. Oudewaal & Zn. te Den Haag.
Licht blauwe schaal met donkerroze en goudkleurige bloemen in donker-blauwe vazen versierd. Rand licht golvend.
Zilveren rammelaar in de vorm van een dolfijn met handvat en fluitje.5 belletjes onder aan de buik van de dolfijn. Het geheel hangt aan een ketting.
Rammelaar
Schotel of deksel van bruin geglazuurd aardewerk.
Aardewerk schotel
Pot van Keuls aardewerk met 2 oren. Blauwe versiering op de wand, op voor en achterzijde een vogel te midden van ranken.
Aardewerk pot
17 diepe borden met paarse versiering. In het midden begint de versiering in de vorm van een bloem en een ster, en spreid uit tot meerdere ronde vormen.
Diepe borden
Een vrij diep bord met een paarse decoratie op een crèmekleurige ondergrond. Op de spiegel is dat een gestileerd bloemmotief omgeven door een rand van vierbladige bloemetjes en stralenkransen. Vervolgens nog voor de overgang naar de rand een rand met twee om elkaar draaiende banden. Op de rand van het bord is een rand van naast elkaar geplaatste ovalen en op de buitenrand een rand van driehoekjes. Op de onderzijde van de spiegel staat het merk van de fabriek:
Pot van Keuls aardewerk met 2 oren en blauwe versiering op de wand.
Aardewerk Pot
Rond houten deksel bijbehorend aan een inmaakpot.
Houten deksel
Middenstuk van een grof aardewerk schotel met opschrift: "Verzuimde tijd baart wee en spijt." uit de 18e eeuw.
Aardewerk scherf
Rond, houten deksel bijbehorend aan een inmaakpot.
Keuls aardewerk pot, grijs met blauwe versiering van een hert die door de natuur springt.
Keulse pot
Inmaakpot van keuls aardewerk. Versiering in blauw binnen ingegrifte lijnen. Voorstelling op voor en achterwand:2 staande leeuwen,1 springend paard. onder de beide oren:2 springende herten.
Hoge inmaakpot
Ronde deksel van hout met messing schroeven voor gebruik op een inmaak pot.
Portret van Marchien Aling (1725-1796). Ze was gehuwd met Abel Popko van Bolhuis en de moeder van Harm van Bolhuis (jongste van 8 kinderen). Het portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Marchien Aling
Ovaal pastel portret van Marchien Aling 1725-1796.Ze was gehuwd met Abel Popko van Bolhuis en de moeder van Harm van Bolhuis (jongste van 8 kinderen) Het portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum,behorend tot een serie van acht.
Houten eierrek voor met twee verdiepingen die in totaal 60 eieren kan houden. Kan staan en hangen.
Het eierrek bestaat uit twee plateaus en heeft een gesloten achterzijde. De bovenkant van de eveneens gesloten zijden loopt schuin af en heeft een gezaagde vorm. Op elk draagplateau is plaats voor 30 eieren.
Portret van Annechien van Bolhuis (1758-1809), huwde in 1777 met Geert Smit 1(753-1800). Dochter van Marchien Aling en Abel Popko van Bolhuis. Ze was het 6e kind. Portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Annechien van Bolhuis
Ovaal pastel van Annechien van Bolhuis 1758-1809, huwde in 1777 met Geert Smit 1753-1800. Dochter van Marchien Aling en Abel Popko van Bolhuis. Ze was het 6e kind. Portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Ovaal pastel van Geertje van Olst 1763-1800,dochter van Hendrik van Olst en Christina van Calcar. Geertje trouwde in 1786 met Jan van Bolhuis. Portret behoort tot de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum,behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Geertje van Olst
Een houten kaasrasp met schuifklep.
Kaasrasp
Kaasrasp Mevrouw Aalfs-Nienhuis, geboren in 1910 in Ulrum. Deze rasp was voor de grotere porties Je had ook kleinere raspen. Wij hadden thuis zo’n grote. Die had je dan op schoot, zo schuin tegen je buik aan. Uit een nagelkaas sneed je een hoekje en zo ging je dan raspen. Er was een kaaswinkel in Ulrum. Daar verkochten ze ook boter en andere kruidenierswaren. Ze bezorgden elke week de boodschappen bij ons thuis. Een enkele keer kwam een kaasboer uit Friesland. Hele mooie ouderwetse boerenwagen met paard. Die ging ook bij de boeren langs. De gele kaas vond ik het lekkerst. Gele kaas was jonger, als je daarvan plakken sneed dan werden het mooie, lekkere rollen. Maar plakjes kaas, dat kon niet! Was veel te royaal, te duur. Of in het Gronings gezegd: veel te rij. Het was allemaal zuinig aan vroeger. Nagelkaas was compacter, droger. Die kon je raspen. En daardoor was nagelkaas zuiniger. We aten elke morgen roggebrood met geraspte nagelkaas. En een plakje wittebrood, meestal met boter. Of een plakje roggebrood met wittebrood erop, maar dan niet met kaas ertussen. Want dat was weer te rij! Makkes: De rasp is van hout met ijzeren punten. Het gedeelte waarin de geraspte kaas wordt opgevangen heeft een omhooggaande schuif en is voorzien van een gezaagde bovenrand. Het bord zelf heeft een gebogen bovenrand met een opening in de vorm van een omgekeerd hart.
Pan van geel geglazuurd aardewerk met twee schuinstaande oren.
Aardewerk pan
Ronde messing schaal zonder voetrand of standring. Mogelijk gebruikt als doopbekken of collecteschaal.
Messing schaal
De schaal bestaat uit een holle bak en een smalle liggende rand. Er is geen voetrand of standring. (Als hij zich in een kerk had bevonden, zou hij als doop- of collecteschaal gebruikt zijn)
Ovaal pastel portret van Christina van Bolhuis. Christina van Bolhuis 1788-1853, was een dochter van Harm Jan van Bolhuis en Geertje van Olst. Zij huwde 1812 Jan Frima 1786- , zoon van Ds.Petrus Frima en Sjoukje Reding (of Reving) Uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Christina van Bolhuis
Ovaal portret van Hendrik van Bolhuis in zwarte lijst. Hendrik van Bolhuis (1787-1861) was een zoon van Harm Jan van Bolhuis en Geertje van Olst. Hij huwde in 1821 Jantien Houwing Oltkamp (1787-1840) de weduwe van de heer Vinckers met zes kinderen.
Pastelportret Hendrik van Bolhuis
Ovaal portret van Hendrik van Bolhuis in zwarte lijst Hendrik van Bolhuis (1787-1861) was een zoon van Harm Jan van Bolhuis en Geertje van Olst. Hij huwde in 1821 Jantien Houwing Oltkamp (1787-1840) de weduwe van de heer Vinckers met zes kinderen. Op een opgeplakt papiertje aan de achterzijde staat de getypte tekst: “Hendrik van Bolhuis, gedoopt / te groningen 6-2-1787. Overle- / den op Verhildersum 6-3-1861./ Notaris te Leens, procureur te / Appingedam.” Op een ander papiertje staat:”Te Winsum gehuwd op 26-4-1821 / met L.Oltkamp, geb. 1787./ Overleden op Verhildersum/ 28-1-1840.” Op een derde papiertje: “Hendrik van Bolhuis”.
Houten eierrek met 4 verdiepingen, kan in totaal 80 eieren dragen.
Eierrek
Een eierrek met vier plateaus, de staanders zijn aan de bovenkant van punten voorzien.
Twee bordjes van Delft aardewerk met polychroom decor van bloemen en een hekje.
Aardewerk borden
Op de bovenzijde van de bordjes is een meerkleurige deco. op een crèmige, l.blauwe ondergrond geschilderd. Op de spiegel is dat een oosterse tuin met op de rand enkele vegetatieve vormen. Langs de buitenrand is één biesje en langs de spiegel zijn twee biesjes geplaatst. De achterzijde is zonder deco.
Ovaal portret van Harm Jan van Bolhuis in zwarte lijst. Harm Jan van Bolhuis (1766-1824) was een zoon van Abel Popko van Bolhuis en Marchien Alinmg. Hij huwde in 1786 Geertje van Olst (1763-1800). Later trouwde hij nog een keer met Elisabeth Reiding.
Pastelportret Harm Jan van Bolhuis
Ovaal portret van Harm Jan van Bolhuis in zwarte lijst Harm Jan vanBolhuis (1766-1824) was een zoon van Abel Popko van Bolhuis en Marchien Alinmg. Hij huwde in 1786 Geertje van Olst (1763-1800). Later trouwde hij nog een keer met Elisabeth Reiding. Op een opgeplakt papiertje aan de achterzijde staat de getypte tekst: “Harm Jan van Bolhuis, gedoopt / te Groningen 10-1-1766, Over- / leden te Groningen, 5-10-1824 ./ Getrouwd met Geertje van Olst ,/ geb. 1763 op 13-4. Overleden”. Op een ander papiertje gaat de tekst verder: “te Groningen 25-6-1800 / Harm Jan hertrouwde met Else- / beet Reiding, kind van Abel / Popko en Margien Aling.” Op een derde papiertje staat: “Harm Jan van Bolhuis”. Het portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Een huwelijksglas, bekervormig met gemodelleerde voet van Duits glas. Beschilderd met bloemen en een hart met twee duiven.
Huwelijksglas
Bekermodel met geribbelde voet. De meerkleurige decoratie is op het glas geschilderd : o.a. lelietjes van dalen en twee duifjes zittend op een hart.
Portret van Geert Smit in zwarte lijst. Geert Smit (1753-1820) trouwde in 1777 met Annigje van Bolhuis (1758-1809), de dochter van Abel Popko en Marchien Aling. Geert Smit is een zoon van Wolter Geerts Smidt (Appingedam 1721-voor 1777). In Groningen trouwde hij in 1745 Bouwyna Mensens, dochter van Peter Mensens. Het portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Geert Smit
Ovaal portret van Geert Smit in zwarte lijst Geert Smit (1753-1820) was gehuwd in 1777 met Annigje van Bolhuis (1758-1809), de dochter van Abel Popko en Marchien Aling. Geert Smit is een zoon van Wolter Geerts Smidt (Appingedam 1721-voor 1777). In Groningen huwde hij in 1745 Bouwyna Mensens, dochter van Peter Mensens. Het portret komt uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Ovaal portret van Grietje Heikens in zwarte lijst. Grietje Heikens (…-1820), dochter van Hayke Engberts en Aaltje Jacobs huwde in 1768 Jannes van Bolhuis (1748-1797) oudste kind van Abel Popko van Bolhuis en Marchien Aling. Uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Pastelportret Grietje Heikens
Ovaal portret van Grietje Heikens in zwarte lijst Grietje Heikens (…-1820), dochter van Hayke Engberts en Aaltje Jacobs huwde in 1768 Jannes van Bolhuis (1748-1797) oudste kind van Abel Popko van Bolhuis en Marchien Aling. Uit de oorspronkelijke inventaris van Verhildersum, behorend tot een serie van acht.
Een bruin geglazuurde inmaakpot van Keuls aardewerk versierd met een dubbel streep patroon rondom de pot.
Aardewerk inmaakpot
Drinkglas met in de stam een spiraalversiering in wit.
Drinkglas
Zwanenband van messing. Op de cylindrische wand is de naam 'VERHILDERSUM' gegraveerd. Deze band is vanouds op Verhildersum gebruikt.
Zwanenhalsband
vierkante bak op poten, met binnenin eenm trommel met breekpennen om de voederkoeken , draaien aan een slinger, te breken.
Koekenbreker
Koekenbreker met lijnzaadkoeken Door Luken Everts Dit is een koekenbreker. En dit zijn lijnzaadkoeken. Kijk. Dit soort koeken moest dan fijn gemaakt worden. Om die reden zit er aan de binnenkant zit een rooster met tanden. De koeken komen er hier aan de bovenkant in. Vervolgens snijden de tanden ze fijn. In Zuidlaren staat nog een fabriekje waar ze lijnzaadkoeken maken. ‘De Rechter’ heet het.
Drinkglas op korte stam en zware ronde voet. De stam is versierd met een wit spiraal.
Twee hondjes van wit geglazuurd porselein. De beelden zijn afgestoten vanwege hun zeer slechte staat.
Porseleinen hondjes
Kwartierstaat van Mageritha Bouwina Tjarda van Starkenborgh; kleindochter van Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant. Masrgaritha leefde van 1703-1785,trouwde in 1720 met Egbert Rengers,heer van Farmsum. Omstreeks 1742 is Margaritha eigenaresse van Verhildersum.
Kwartierstaat Margeritha Bouwina Tjarda van Starkenborgh
Ingelijste kwartierstaat van Margaretha Bauwina Tjarda van Starckenborch (1703-’85) (boven de plantentafel) De kwartierstaat begint onderaan met Margaretha (1729). Voor de toeschouwer zijn aan de rechterkant de wapens van de familie van moederszijde, aan de andere kant die van vaderszijde. Margaretha was de kleindochter van Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant en de dochter van Lambert Tjarda van Starkenborgh en Allegonda Maria Clant. In 1720 trouwde zij met Egbert Rengers, Heer van Farmsum. Ca 1742 werd Margaretha eigenaresse van Verhildersum. Het Groninger Museum kreeg de kwartierstaat in bruikleen. De bedoeling was dat hij in de Menkemaborg geplaatst zou worden. In 1965 kwam hij naar Verhildersum, eerst nog als bruikleen maar in overleg met de familie Tjarda Van Starkenborgh werd besloten hem permanent op de borg te tonen. Vanaf 1965 kan de kwartierstaat als eigendom van Verhildersum worden beschouwd. In 1965, ’84 en ’95 is hij gerestaureerd (zie restauratieverslagen). Tot 1984 was de kwartierstaat, bestaande uit een aantal vellen kalfsperkament, achter glas tentoongesteld, maar op advies van de restaurateur werd dit verwijderd. Lange tijd heeft hij in de traphal gehangen tot hij er in 1984 vanwege vochtproblemen werd weggehaald en naar zijn tegenwoordige plaats werd gebracht. Hier werd hij van het lijstwerk voorzien. (Voor het verwijderen van dit lijstwerk is een speciale handleiding aanwezig!)
Staand horloge (tussen de ramen). Het horloge heeft een rechthoekige plattegrond. De kast staat op vier poten: aan de voorkant zijn dat klauw/bolpoten en aan de achterkant gladde, vrijwel rechte poten. De onderlijst is niet helemaal horizontaal maar is aan de voorzijde hangend. Het basement wordt naar boven toe smaller. Diagonaal op de hoeken aan de voorkant lopen gladde banden met fijn inlegwerk. De slingerkast is recht en heeft aan de voorzijde een deurtje met eender inlegwerk en een slingerraampje voorzien van een verguld metalen decoratie. Deze bestaat uit een brede lijst met aan de bovenkant een haan, langs de binnenkant van de lijst zijn doekjes opgehangen die aan de zijkant zijn vastgezet. Hieronder zit ‘Vader Tijd’ met voor hem een uil. Verder zijn hier nog een zandloper en een zeis te zien. Het sleutelgast is voorzien van een verguld metalen slotplaat. De klokkenkast met de hoge toogkap heeft aan de ene zijkant een deurtje en aan de andere kant een schijndeurtje (?), allebei met een uitgezaagde decoratie. In de voorzijde zit een ruit met aan weerskanten een gecanneleerde pilaster met een verguld metalen basis en dito kapiteel. Door het glas is de goudkleurige wijzerplaat zichtbaar. In de hoeken zijn bladmotieven aangebracht. Op de wijzerplaat staan de naam van de maker en de plaats van herkomst (zie onder). In het centrale gedeelte worden maand, dag, sterrenbeeld, datum, minuten en seconden aangegeven. Er bevinden zich tevens drie ‘sleutelgaten’. De plaat heeft aan de bovenkant twee uitstulpingen naar boven, in de ene is een zeegezichtje en in de andere een boerentafereeltje geschilderd. Langs de bovenrand loopt een band met figuurtjes die zich in een landschap ophouden. Onder de overkragende lijst van de klokkenkast loopt een brede bewerkte rand. De lijst heeft een kuifstuk met een gesneden ornament: een mand met bloemen. Op de hoeken van de lijst staan Victoriën. In het midden waar de kast een verhoging heeft, hoort een Atlas te staan. Deze was t.t.v. de inventarisatie nog niet geplaatst. De diagonaal geplaatste band op de hoeken van de onderkast is een detail dat veel voorkomt op achttiende-eeuwse meubelen.
Oortwijn Horloge
Staand horloge Het horloge heeft een rechthoekige plattegrond. De kast staat op vier poten: aan de voorkant zijn dat klauw/bolpoten en aan de achterkant gladde, vrijwel rechte poten. De onderlijst is niet helemaal horizontaal maar is aan de voorzijde hangend. Het basement wordt naar boven toe smaller. Diagonaal op de hoeken aan de voorkant lopen gladde banden met fijn inlegwerk. De slingerkast is recht en heeft aan de voorzijde een deurtje met eender inlegwerk en een slingerraampje voorzien van een verguld metalen decoratie. Deze bestaat uit een brede lijst met aan de bovenkant een haan, langs de binnenkant van de lijst zijn doekjes opgehangen die aan de zijkant zijn vastgezet. Hieronder zit ‘Vader Tijd’ met voor hem een uil. Verder zijn hier nog een zandloper en een zeis te zien. Het sleutelgast is voorzien van een verguld metalen slotplaat. De klokkenkast met de hoge toogkap heeft aan de ene zijkant een deurtje en aan de andere kant een schijndeurtje (?), allebei met een uitgezaagde decoratie. In de voorzijde zit een ruit met aan weerskanten een gecanneleerde pilaster met een verguld metalen basis en dito kapiteel. Door het glas is de goudkleurige wijzerplaat zichtbaar. In de hoeken zijn bladmotieven aangebracht. Op de wijzerplaat staan de naam van de maker en de plaats van herkomst (zie onder). In het centrale gedeelte worden maand, dag, sterrenbeeld, datum, minuten en seconden aangegeven. Er bevinden zich tevens drie ‘sleutelgaten’. De plaat heeft aan de bovenkant twee uitstulpingen naar boven, in de ene is een zeegezichtje en in de andere een boerentafereeltje geschilderd. Langs de bovenrand loopt een band met figuurtjes die zich in een landschap ophouden. Onder de overkragende lijst van de klokkenkast loopt een brede bewerkte rand. De lijst heeft een kuifstuk met een gesneden ornament: een mand met bloemen. Op de hoeken van de lijst staan Victoriën. In het midden waar de kast een verhoging heeft, hoort een Atlas te staan. Deze was t.t.v. de inventarisatie nog niet geplaatst. De diagonaal geplaatste band op de hoeken van de onderkast is een detail dat veel voorkomt op achttiende-eeuwse meubelen. De volgende gegevens staan in: J. Zeeman, De Nederlandse staande klok, Zwolle 1996, 303 - 307. De maker van de klok is H. Cranenberg. Hij woonde in Scheemda. In archiefstukken komt zijn naam twee keer voor: in 1763 en in 1785. Twee door hem gemaakte klokken zijn gedocumenteerd, beide zijn voorzien van een mechaniek. In het boek van Zeeman staat op pagina 303 een afbeelding van een klok die op het oog identiek is aan de klok op Verhildersum. (volgens familiegegevens van de schenker is dit de klok) Gegevens bij de afgebeelde klok zijn: gesigneerd: “Ho Cranenberg Scheemda” op de cijferring. Ca 1790. Ankergang; een week lopend. Zaagslagwerk op twee bellen, het hele en het halve uur voluit. Speelwerk op het hele en het halve uur, zelfverzettend, 6 melodieën op negen bellen. Mechaniek met dansende poppetjes, een koetje en een scheepje. Dag-, datum-, maand- en maanstandaanwijzing. Afm. wijzerplaat: 350 x 520 mm, diam. cijferring: 323 mm. Afm. platines: 195 x 214 mm. Tot. hoogte: 275 cm. Eiken kast, belijmd met mahoniefineer. De schrijver herkent ook Engelse kenmerken: een losse secondeplaat en de geschulpte randen rond deze plaat en rond de vensters voor de dag- en de maandaanduiding. De gravering op de cijferring is twijfelachtig van herkomst. De cijferring zou Engels kunnen zijn. Het vreemd gevormde lunet met de mechaniekjes erin lijkt niet Engels van origine te zijn, maar heel duidelijk wordt het bij deze klok niet. Ook de hoekstukken zouden wel Engels kunnen zijn, maar ook hierover is geen zekerheid. Uit de constructie van het uurwerk blijkt dat Cranenberg zeker een bekwaam meester was die de uurwerken geheel in eigen atelier maakte. Er staat ook een nadere beschrijving van de lunet. De uiterst links en rechts geplaatste poppetjes kunnen dansen, terwijl onder de maanschijf ook de twee bootjes bewegen en de koe wordt voortbewogen in de richting van een mannetje dat water put. De twee laatste mechaniekjes worden bewogen door het gaande werk (achter het onderste gedeelte van de maanschijf). De poppetjes worden bewogen door een gekarteld rad dat op een as van het speelwerk is gemonteerd. En over het speelwerk staat het volgende: de wijsjes van het speelwerk staan in alfabetische volgorde op de binnenzijde van de deur geplakt. Op de wijzerplaat verschijnt een nummer en twee letters die de afkorting zijn van de titel. Zo kan men zien welk wijsje er op een bepaald moment ten gehore wordt gebracht. De poppen boven op de klok zijn van lood gemaakt. Deze kenmerken zijn ook van toepassing op de klok van Verhildersum.
Beeldjes van twee koeien van wit delft aardewerk. Geschilderd met vlekken die op bloemen lijken.
Koeienbeeldjes
Twee glazen karaffen met stop. Op de wand een geschilderde rand van roze/rode rozen, groene bladeren en 1 blauwe bloem.
Glazen karaf
Glazen fles zonder stop. Aan de voorzijde een mannetje in blauw kostuum met drinkglas. Aan de achterzijde het opschrift "Gute gesundheit und langes leben".
Glazen fles
Kommen op de rankenkast, 2 famille Rose kommen van chinees porselein.
Decoratieve kom
Kommen op de rankenkast, 2 famille rose kommen van chinees porselein. Er is nog een derde kom = objectnr. 09871
Derde kom op de rankenkast. De kom is deels gebroken.
Derde kom op de rankenkast, kom b andere twee kommen, a en c, zijn objectnr. 09870
Portret van Rutgera Christina Elisabeth van Dongen (1739-1793). Zij huwt in 1768 Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1737-1791). Een kinderloos huwelijk. Het is het portret van Rutgera Christina Elisabeth barones Tjarda van Starkenborgh. Ze is elegant gekleed in een aqua-kleurige robe met korte mouwen voorzien van een kanten ruche. Langs de vierkante halsuitsnijding is eveneens kant aangebracht. Hierover draagt zij een dunne halsdoek (fichu?) en nog een roze omslagdoek. Ze draagt een parelketting. Op het gepoederde haar draagt zij een geplooid mutsje met een roze strik. In de 18e eeuw was het gebruik dat het haar werd gepoederd of dat er een gepoederde pruik werd gedragen. Rechts van haar hoofd is haar wapen geschilderd (fig.1).
Portret van Rutgera van Dongen
Portret van Rutgera Christina Elisabeth van Dongen Zij huwt in 1768 Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh Het is het portret van Rutgera Christina Elisabeth barones Tjarda van Starkenborgh. Ze is elegant gekleed in een aqua-kleurige robe met korte mouwen voorzien van een kanten ruche. Langs de vierkante halsuitsnijding is eveneens kant aangebracht. Hierover draagt zij een dunne halsdoek (fichu?) en nog een roze omslagdoek. Ze draagt een parelketting. Op het gepoederde haar draagt zij een geplooid mutsje met een roze strik. In de 18e eeuw was het gebruik dat het haar werd gepoederd of dat er een gepoederde pruik werd gedragen. Rechts van haar hoofd is haar wapen geschilderd (fig.1). Op de achterkant van het doek staat het volgende geschreven: “Rutgera Christina Elisabeth / Baronnesse Tiarda van Starkenborgh / geb: Baronnesse van Dongen / Gebooren d-29 Decemb: 1739 Thim pinxit / 1779”. Op de buitenlijst staat (ingebrand en omcirkeld):” AJH” en “36”. Op de binnenlijst staat met potlood:”11 elf” en (ingebrand?): ”A954” en met potlood, rood onderstreept: “23”. Op de middenplank staat met potlood: “10 60 TvS 8”. Het schilderij is een pendant van nr. 20. De schilder is Cornelis Thim. Op 4 oktober 1714 is hij in Rotterdam geboren. Hij overleed op 1 november 1813 in Utrecht. Van beroep was hij zeeofficier. Als liefhebber schilderde, maar vooral tekende hij, meestal in OI-inkt. Zijn onderwerpen waren: zee- en riviergezichten met schepen, in de regel vrij nauwkeurig. In Enkhuizen en Zwolle bevinden zich ook portretten van hem. Lit.: Pieter Scheen, Nederlandse beeldende kunstenaars 1750 - 1950, ‘s-Gravenhage 1970.
Schilderij van twee paarden voor korenwagen. Op de achtergrond kun je de boerderij zien. In de voorgrond is een boer hard aan het werk.
Schilderij boerderij
Twee dekselpotten van Japans imari porselein. De potten zijn gedecoreerd met een patroon van allerlei soorten planten en bloemen.
Japans imari dekselpotten
Collectie Kruizenga Mensingeweer, voorstellende twee taferelen van een inhuldiging, bijschrift "Je Maintiendrai." Beide prenten zijn identiek aan elkaar.
Prent inhuldiging
Illustraties van de vijf zintuigen op papier gekalligrafeerd.
Kalligrafie vijf zintuigen
Nieuwjaarswens door R.Jeltsema aan zijn grootmoeder uit 1869. De nieuwjaarswens is in een 19e-eeuwse lijst gevat.
Nieuwjaarswens R.Jeltsema
portret van J.van Julsingha(ten halve lijve),burgemeester van Leens 1811-1849. Krijt op papier. Jan van Julsingha.geb.14-11-1762/overl.7-11-1857 was achtereenvolgens:schout/maire/burgemeester der gemeente Leens. Overleden te Wehe
Portret van J. Van Julsingha
Antiek geëtst bokaal met een deksel. Versierd met een wit patroon.
Geëtst bokaal
Chinees Imari bord. Versierd met gedetailleerde bloemmotieven.
Imari bord
Chinees Imari pot met een dekseltje. Versierd met allerlei bloemen op zowel de theepot en de deksel.
Imari theepot
Imari theepot 1 met een dekseltje: met bloemmotieven in rood, blauw en goud. 3 schoteltjes aan de buitenkant niet versierd, binnenkant takjes met bloemen en bovenlangs een decorrandje,1 schoteltje binnendecor: eend met bloemen.4 kopjes buitenkant takjes met bloemen en binnenkant takje met bloem in het hart.1 kopje buiten onversierd en binnen eend met bloemen.
Twee identieke Imari kommen met bloemen en mannetjes als motief. Imari-porselein is oorspronkelijk in Japan geproduceerd en genoemd naar de havenstad Imari.
Kommen Imari
Drie Japanse Imari kaststel met deksel met figuur in vorm van een haan. De dekselpotten zijn 6-kantig. Motieven op het kaststel zijn huisjes, bloemen en vogels.
Kaststel Imari
Imari kommetje bloemmotieven. Onderop ook een bloemetje. Imari-porselein is oorspronkelijk in Japan geproduceerd en genoemd naar de havenstad Imari.
Kommetje Imari
Flaconnetje van Chinees porselein met blauwe beschildering in de vorm van een miniatuur knobbelfles. Met zilveren dop.
Flacon van Chinees porselein
Keramieken kamerpo, van buiten rood geglazuurd, van binnen geel geglazuurd.
Keramieken kamerpo
Zwart gelakte Groninger kraantjespot, ook wel een kraantjeskan genoemd. Kraantjespotten zijn urn- of peervormige kannen, niet met een tuit maar met één of meerdere kranen; ze staan op pootjes of op een opengewerkte voetrand. Meestal gebruikt voor koffie.
Groninger Kraantjespot
Koperen waterketel.
3 sluitflapjes , losse mouwomslag, mouwomslag en flapjes afgezet met effen geplooide blauwe zijde, hals achter vierkant afgezet met blauw zijden bant.voering bruin geruit linnen
caraco-jak changeant zijde 1780-1790
Deze bakfiets is vervaardigd uit hout en voorzien van een grote bak aan de voorzijde, ontworpen om brood en banketwaren te vervoeren. Het frame rust op twee voorwielen en één achterwiel, waardoor de bak stevig en stabiel staat. De bakfiets diende in de 19e-eeuw om brood, gebak en andere bakkerijproducten te vervoeren van de bakker naar klanten of markten.
Bakfiets bakker
Groot, groen met bloemen geschilderd dienblad van metaal.
Metalen dienblad
zoutpot. Vondst uit buitengracht.
Stilleven door onbekende kunstenaar.
Kan met kom
Een impressionistisch werk van een man liggend in het gras.
Man liggend in het gras
(boven schilderijtje nr. 5) De voorstelling is op papier geschilderd en in een brede, bewerkte, goudkleurige lijst achter glas geplaatst. Het stelt een landschap voor met gras en bosschages. In de buurt van wat struikgewas ligt een knaapje in het gras. Hij is gekleed in een jak en een kniebroek en is blootsvoets. Hij draagt een hoed. Rechtsonder staat een signatuur dat lijkt op “Weilue van f “. Op de achterzijde is een papiertje geplakt met “Nº 34” en op een etiketje staat “OM coll. H”. De naam van de kunstenaar staat zo niet in Pieter Scheen . Wel komt er een kunstenaar met de naam Frederik Christoffel (Frits) Weiland in voor. Het is mogelijk dat het om deze kunstenaar gaat. Deze is op 6 april 1888 in Vlaardingen geboren en overleed hier op 28 september 1950. Hij was leerling aan de Akademie van Beeldende Kunsten te Rotterdam en van A. le Comte, H. Luns en J.G. Heijberg. Hij bezocht Duitsland en werkte daar enige tijd als decoratieschilder. Hij schilderde, aquarelleerde en tekende bollenvelden, bloemen, stillevens en stadsgezichten. Hij was een begaafd aquarellist. Zijn leerlingen waren J.J.W. Clavaux en J. van den Pijl. Hij was lid van de Kunstkring ‘Delft’ en van de Federatie van de B.B.K. te Amsterdam. Lit.: P.Scheen, Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950, ‘s-Gravenhage 1970.
Deze houten vlasezel diende als steun bij de verwerking van vlas, een belangrijke grondstof voor linnen. Het kruisvormige onderstel zorgt voor stabiliteit, terwijl de V-vormige uitsparingen aan de bovenzijde bundels vlas op hun plaats hielden tijdens het breken, hekelen of spinnen. De ezel bood een ergonomische werkhoogte voor de bewerker en maakte het mogelijk het vlas efficiënt te behandelen. Vlasezels zoals deze werden veel gebruikt op het platteland in de 19e en vroege 20e eeuw, vooral in streken waar vlasteelt een belangrijke huisnijverheid vormde. De eenvoudige constructie van vurenhout en de zichtbare gebruikssporen wijzen op ambachtelijk vervaardigd gereedschap dat lang in gebruik is geweest.
Vlasezel
1 ponds vorm
Roggebroodvorm
Roggebroodvorm Hilko Spoelma, geboren in 1932 in Molenrij Dij wer bruukt veur roggebrood. Din werden die roggebroden hierin moakt. Dit is een kleintje, der waren ook wel van die groten. Viefponders, zeuvenponders, zulke grode roggebroden dat der waren. Ik ben zoon van een bakker. Toen ik een jaar of vattien, vieftien was, mos ik soavonds wel eens roggebrood uit de oven halen voordat ik op bed ging. Din was ik wel eens nait op tied thoes….. ha, ha, ha! Dus zo ging dat. De roggebroodvorm ging niet mee in de oven. Dan werd het der oet tikt. En werden der zemelen in rold. Kwamen ze op bakploat te stoan en dan konden ze de oven in. Om een uur of twaalf, ain. Tot anderdaags smörgens, as mien pa weer begon te bakken. Dan werd t roggebrood der eerst uut hoald. En konden ze sochtends vot op tied met andere brood beginnen. Maar soms kon het roggebrood der soavonds al weer uit. Ast n beetje op tijd in de oven ging. Er werd niet zoveel rogge hier in de streek verbouwd. Maar in oorlogstied, den waren der heule veul dij gingen wel rogge verbouwen. Toen kwam t op. Maar rogge is der nu niet meer hier in de buurt. Enkel een klein stukje.
Schilderij met het interieur van de Nederlands Hervormde Kerk te Aduard
Schilderij Hervormde Kerk te Aduard
Bronzen appligue in de vorm v.e. toorts. Strikje geschikt voor 2 kaarsen met druiprand.
Bronzen kandelaar
Vaas met vogelmotieven, deksel met gepunte rand, sokkel van bruin gedraaid hout.
Vaas
Deze 19e-eeuwse bookhamer werd gebruikt om te dorsen, ofwel om het zaad van het vlas uit de vruchtdoosjes te kloppen. De stengels worden op de grond gespreid in lagen van twee tot drie vingers dikte. Het blok komt uit eigen gewicht plat op het vlas neer.
Bookhamer
De vlaszwengel werd in de 19e-eeuw gebruikt om ruw vlas te schonen nadat het was geroot en gedroogd. Door met kracht het vlas tussen de houten kleppen van de zwengel te slaan, werden de houtdeeltjes (lemen) verwijderd en bleven de lange, glanzende vezels over. De zwengel was meestal van hout gemaakt en werd met de hand bediend.
Vlaszwengel
Empire pendule in bronskleurige metalen kast, rustend op vier korte poten. Op de rechthoekige basis bevindt zich een reliëfdecoratie met putti in een klassieke voorstelling. Naast de klok is een staande figuur van een zwarte man gemonteerd die nonchalant tegen het uurwerk leunt. Het leunende figuur is een typisch kenmerk van dit soort kleine mantelklokken uit de 19e en vroege 20e eeuw. Waarschijnlijk een kopie van Franse ontwerper De Verberie.
Franse empire mantelklok
Een bietenlichter voor het rooien van voederbieten en suikerbieten. Tijdens het werk werd de biettenlichter door de rijen bieten geleid. De metalen messen of tanden sneden de wortels los van de grond, zodat de bieten daarna met de hand konden worden opgeraapt. Het werktuig maakte het oogstproces aanzienlijk lichter en sneller dan het volledig handmatige werk.
Bietenlichter
T.Vonk en Zn. Landb.werrktuigen. Kloosterburen, tel 10
Een bietenlichter voor het mechanisch rooien van gekopte bieten. Met trommel voor het schonen van de bieten en met een voorraadkorf.
ronde vorm als vaas.wit,blauwe rand
Kwispedoor
Kwispedoor Betsie Groen, geboren in 1935 Nou, mijn opa die was blind. En hij had die kwispedoor* in de vensterbank staan. Dan zat hij bij de tafel garnalen te pellen. Maar af en toe moest hij even wat speeksel kwijt, hè? Dan pakte hij die kwispedoor. En…. met een boogje spuugde hij dan daarin. Maar opa was dus blind. Als hij dan de kwispedoor pakte, zeiden wij als kinderen tegen elkaar: “dat gaat ernaast, dat gaat ernaast!” Maar ’t ging er nooit naast, ’t ging altijd goed. We hadden wel leedvermaak, maar….. ’t ging altijd goed, hoor. Met z’n 42-ste begon mijn opa al blind te worden. Hij was garnalenvisser, maar dat kon dus niet meer. Hij was met beide ogen blind, moar die ain was ’n gloazen oog. Dat gloazen oog moest ’s avonds uit, dan kwam dat op ’n schutteltje mit wotter. En din ’n watje der bie. Nee, niet met olie. Alleen schoon water. ’t Lag de hele nacht op dat schoteltje uit te rusten. Nou, ’s morgens kon die d’r weer in. Dan zei opa: “Oh laiverd, dou mie dat oog der eem ien.” Nee, dat durfde ik nait! Nou, dan moest opoe komen en hupsakee. * Een kwispedoor is een spuwpot of een bak om in te spugen, bedoeld om een overvloed aan speeksel en slijm uit de mond in op te vangen. Vroeger hadden mensen die pruimtabak gebruikten vaak een kwispedoor in huis. Pruimtabak is grofgesneden tabak, die niet wordt gerookt maar waarop men kauwt of pruimt. Vervolgens wordt na enige tijd de tabak uitgespuugd.
Voorstelling geschilderd op hout, landschap met dorpsgezicht.
Landschap met molen
blauw,grijs. halsuitsnijding hoog en rond. links en rechts sluitend met 6 knopen. lange mouw met manchet.
hemdrok, damast, rond 1800, Groninger Dracht
blauw/ grijs. jak: hals rond. sluiting haken en ogen. sneb. lange mouw, boven gerimpeld. rok: gevoerd met katoen en linnen
jak en rok, zijde- changeant, 1830-1835, Groninger Dracht
beige. jak: hals voor diep rond. voorpand glad. rugpand extra klein met 2 rondlopende naden en geplooide lange schoot. mouw met poffende overmouw. rok: voor glad, achter geplooid
trouwkostuum van Hilje Hopma 1823 met dracht-hoofdbedekking en sieraden
Beige japon met ronde hals, kanten kraag. Knoopsluiting. glad bovenstuk. mouw glad. versiering met tres en kralen. gevoerd. rok rondom geplooid met kleine sleep achter.
Modieuze japon in wol van Itje Willems Dijkhuis, 1868
kinderloopstoel
Een set van zes identieke horren voor ramen ter bescherming van planten.
Hor met gouden accent
De hor (één van de zeven die in de borg zijn opgesteld) bestaat uit een gesneden houten lijst en groen metalen muggengaas. Op de lijst zijn putti, bloemenranken en een mand met bloemen weergegeven (snijwerk). De lijst is zwart en bruin-rood geschilderd. De zeven ronde bolletjes en de twee putti zijn bekleed met bladgoud. De horren komen van Huis ter Heijl te Nietap. Te eniger tijd kwamen ze in het bezit van de fam. Noordhuis van Tjakemaheerd te Pieterburen. Sinds 1957 verblijven ze op Verhildersum. In 1988 zijn de horren gerestaureerd door H.Hut te Beerta. Lit.: In: Verhildersum herleeft, 3-14 september 1957.
Een inktstel uit de 19e eeuw met zwart marmeren blad, twee inktpotten en een klein uurwerk. Op het uurwerk staat een kleine urn. Aan het eind van de negentiende eeuw prijkte op menig bureau een inktstel, maar zelden een zo als dit – van zwaar marmer, blinkend kristal en verguld brons. De neoklassieke stijl verraadt zich in de strakke lijnen, de symmetrie en de urn bovenop als verwijzing naar de oudheid.
Neoklassiek inktstel
Houten schop en steel. Schep met ijzer bekleding
Houten schop met ijzeren bekleding
De kooi heeft het uiterlijk van een 19e eeuw huis. (Het is niet als kopie van de borg bedoeld). Tot enige jaren geleden heeft de kooi daadwerkelijk een levende duif bevat. Er wordt wel eens gesteld dat dergelijke duiven dienden om te waarschuwen voor gevaarlijke reukloze gassen als koolmonoxide. De vraag is dan echter: hangt de kooi wel goed biven de deur omdat koolmonoxide zwaarder is dan lucht en mensen dus allang slachtoffer zouden zijn, voor het gas de duif boven de deur bereikte. Ook wordt wel beweerd dat de duiven als 'voorproever' werden gebruikt bij diners met belangrijke gasten. De meest gangbare opvatting is dat mensen geloofden dat als men onder de duif doorliep, de kans op het krijgen van reumatiek sterk verminderde.
Duivenkooi
Landschap van brug met 3 bogen, daar achter huizen en een boom.
Landschap met brug
'Barend Dirk van Straten (na 1852 van Starckenborg van Straten), (geb. 3-7-1842) te Amsterdam, predant te Holysloot 1871-1873, Bockenworde [?] tot 1875, Hiaure [?] ca. tot 1876, Welsum tot 1878, Renigenborg [?] tot 1881, Krommeniedijk tot 1882, Bergeijk N.B. tot 1883, Drimmelen [?] tot 1885. Daarna in N.O. Indië) en zijn jongere zuster.'
Portret van een jonge Barend Dirk van Starckenborg van Straten en zijn jongere zuster
Schilderij (boven de theetafel) Het schilderij is een portret van twee kinderen, een papegaai en een hondje. De jongen staat of zit naast een met rode stof beklede stoel waarop zijn zusje gezeten is. Hij draagt een donker kostuum met korte mouwen, een witte kraag met daarin een geknoopte halsdoek en knopen aan de voorzijde. In de taille is een koord geknoopt. De mouwen van de blouse zijn net zichtbaar. Zijn krullend haar is kort geknipt. Op zijn linkerhand zit een groene papegaai. Het meisje heeft een roze jurkje aan met een vierkante halsuitsnijding, korte mouwen en een strakke band in de taille. Het heeft biesjes aan de voorzijde van het lijfje en langs de hals. De rok is wijd. Onder de rok draagt zij een witte kniebroek, lichte kousen en zwarte schoentjes met een bandje over de wreef. Op het donkere haar draagt ze een muts voorzien van ruches en roze strikjes. Een tweekleurig hondje zit voor haar op de stoel. Het meisje houdt met haar linkerhand een blauw lint vast dat als hondenriem dienst doet. De stoel heeft een gesloten zitgedeelte en armleuningen. Links hangt een gordijn voor de rechterzijkant van de stoel. Een signatuur is niet te zien. Het schilderij heeft een goudkleurige lijst met profielranden. volgens een aantekening betreft het hier kinderen van de familie Van Straaten.
Deze kleine 18e-eeuwse wandklok, een zogenoemd schippertje, dankt zijn naam aan het feit dat dit type klok vaak werd gebruikt aan boord van schepen. De klok is uitgevoerd met een beschilderde wijzerplaat waarop een zeetafereel te zien is — een verwijzing naar de maritieme context waarin dit soort klokken thuishoorde. De klok heeft een gewichtsaandrijving en slagwerk, en wordt bekroond met drie bolornamenten van messing. Het opengewerkte onderstuk diende om de slinger zichtbaar te houden.
Schippertje
(bij zuidmuur) Het klokje heeft een opengewerkt staartstuk, met dito zijkanten. Het klokkenhuis heeft in de zijwanden een ruitje, aan de linkerzijde een deurtje. Aan de voorzijde zit een boogruit met aan weerskanten een pilaster: een geelkoperen basement, een gladde schacht en een geelkoperen kapiteel. De pilaster staat op een houten sokkel. Het huis heeft een overkragende booglijst met horizontale eindstukken. Op elk eindstuk staat een sokkel waarop een geelkoperen bol ligt. In het midden van de lijst eveneens. Op de wijzerplaat staan Romeinse cijfers. In de vier hoeken zijn bloemstukken geschilderd, boven de wijzerplaat: een zeegezicht met zeilschepen. Type klok: een staartklokschippertje. De staart heeft alleen een decoratieve functie.
Grijs geglazuurde Keulse pot, de twee oren zijn versierd met strepen. Versiering laat een hert zien die door bloemen springt.
Keulse aardewerk pot, bruin geglazuurd met 2 oren en een bewerkte rand aan de bovenkant. Staat op een voet.
Aardewerk Inmaakpot
Keulse pot, bruin geglazuurd, heeft 2 oren en staat op een voet.
Twee houten deksels bijbehorend aan inmmaakpotten.
Houten deksels
Houten deksel bijbehorend aan een inmaakpot. Twee delen met houten handgreep in midden.
Houten deksel bijbehorend aan een inmaakpot, met houten knop
Een werk van een vaas met bloemen.
Vaas met bloemen
Drie-delige groenteschaaf op steunen, los onderdeel om groenten in te doen om te schaven, pers heeft een houten knop.
Houten groenteschaaf
Drie-delige koolschaaf met een bak om kool in te doen en een aanduwhout/deksel met greep.
Houten koolschaaf
Nap met handvat uit één stuk hout, handvat met gebogen haak aan het einde.
Houten nap
Een nest van vier schalen van Petrus Regout aardewerk. Rand is versierd met groene vierkanten met donkerdere groene cirkels. Bestond oorspronkelijk uit vijf schalen.
Aardewerk schaal
De schalen hebben een sierrand van groene blaadjes tussen groene biesjes. Op de onderzijde staat: “Petrus Regout & Co Maastricht Victoria”, daarbij een sfinx op een sokkel.
Creme kleurige fruitschaal op drie pootjes, met een opengewerkte bodem.
Fruitschaal
Kluiskist van smeedijzer. Aan de zijkanten smeedijzeren handvatten. Schijnsluiting aan de voorkant. Bovenkant echte sluiting.geschilderde decoratie. De kist rust op 2 houten bruggen.
Geldkist
Kluiskist (tegen het houten beschot onder de trap) De kist (a) is gemaakt van smeedijzer. De buitenzijde heeft een rasterwerk van gevlochten banden. De zijkanten zijn voorzien van een deels getordeerd handvat dat is opgehangen aan twee ijzeren ringen die aan de kist zijn bevestigd. Aan de voorzijde, aan beide zijkanten, zijn sluitingen van ijzer aangebracht. In het midden van de voorzijde bevindt zich een opengewerkte, metalen slotplaat met een schijnslot. Het echte slot zit aan de bovenzijde en wordt zichtbaar wanneer een plaatje opzijgeschoven wordt. De kist rust op twee houten ‘bruggen’ op bolpoten (b), met aan de voorzijde een gesneden decoratie van zgn diamanten. De kist is vrijwel geheel polychroom beschilderd met gebladerte, bloemen en gebouwen.
Zitbank/Halbank met houtmotief beschilderd. Zijkanten voorzien van snijwerk. Rug open houtsnijwerk, Lodewijk 14 stijl.
Halbank in Lodewijk XIV-stijl
De houten bank is met een houtmotief beschilderd. De rechthoekige zitting heeft aan de voorzijde een brede bewerkte lijst die eruit ziet als een doek met een geschulpte rand. De rug bestaat uit open snijwerk: raster, schelpmotieven en bladvormen. De zijkanten zijn eveneens voorzien van snijwerk: gebogen contour met bladvormen gevuld. Lod. X!V-stijl. De bank behoort tot de oorspronkelijke inventaris van de Borg. Door de fam Frima is de bank in 1953 op een boedelveiling verkocht aan de antiquair S. van der Molen. Vervolgens is de bank door W.H. Hofman, die toentertijd aan de Ossenmarkt in Groningen woonde, aangekocht. Tenslotte heeft het Ommelander Museum In 1995 de bank van hem gekocht voor f 1750,- . In 1995 is er door H. Hut een kleurenonderzoek verricht. Zie tekst De Hogeland-ster dd 22 maart 1995.
Klepbuffet. Het buffet is aan de buitenzijde gefineerd.Er bevinden zich ingelegde, messing biesjes op de voorpoten, de onderlijst, de hoeklijsten aan de voorzijde, de deurtjes en de laden. De slotplaten en de handvatten zijn eveneens van messing. De achterpoten zijn deels gebogen, de voorpoten hebben de vorm van een omgekeerde pyramide die op een messing bolletje rust. De onderlijst aan de voorzijde is deels hangend. Boven de twee deurtjes bevinden zich twee laden aan weerskanten van een schijnlade. Aan de zijkanten kan een plankje voorzien van een messing knopje worden uitgetrokken. Aan de bovenzijde van het dekblad loopt langs de buitenrand een ingelegd messing biesje en verder zijn er nog drie ingelegde messing biesjes. Het dekblad kan opgeklapt worden. Tegen de onderkant ervan zijn scharnierende steunen bevestigd waarop twee plankjes rusten. In geopende toestand komt een zinken spoelbak vrij. De buitenrand van het dekblad is voorzien van een tandlijst.
Buffetkast
Klepbuffet Het buffet is aan de buitenzijde gefineerd.Er bevinden zich ingelegde, messing biesjes op de voorpoten, de onderlijst, de hoeklijsten aan de voorzijde, de deurtjes en de laden. De slotplaten en de handvatten zijn eveneens van messing. De achterpoten zijn deels gebogen, de voorpoten hebben de vorm van een omgekeerde pyramide die op een messing bolletje rust. De onderlijst aan de voorzijde is deels hangend. Boven de twee deurtjes bevinden zich twee laden aan weerskanten van een schijnlade. Aan de zijkanten kan een plankje voorzien van een messing knopje worden uitgetrokken. Aan de bovenzijde van het dekblad loopt langs de buitenrand een ingelegd messing biesje en verder zijn er nog drie ingelegde messing biesjes. Het dekblad kan opgeklapt worden. Tegen de onderkant ervan zijn scharnierende steunen bevestigd waarop twee plankjes rusten. In geopende toestand komt een zinken spoelbak vrij. De buitenrand van het dekblad is voorzien van een tandlijst. Sinds het midden van de 18e eeuw werden dergelijke buffetten in Nederland vervaardigd. Ze bleven tot in de eerste helft van de 19e eeuw in gebruik. Lit.: A.Berendsen, “Antiek in Nederland”, Amsterdam 1964, 120, ill. 247 en 250
Leden van de familie Bringenberg ('grootvader' en 'oom Herman'). Een in het zwart geklede heer zit op een rood beklede stoel aan een blauw bespannen tafel. Links van hem een staande jongen gekleed in zwart met witte trui en met een boek in de hand. Op de muur erachter zijn met potlood wandlijsten aangegeven. Grijze achtergrond. In een geprofileerd zwart met bruine lijst.
Leden van de familie Bringenberg
Familieportret Het betreft het portret van een man met een jongen: vader en zoon. De vader zit op een stoel die bij een tafel staat. Links staat zijn zoontje met een boek in zijn rechterhand. Beiden leunen op de tafel. Op de muur erachter zijn met potlood wandlijsten aangegeven. Het boek verwijst naar de goede opvoeding van de jongen, het is te beschouwen als een soort attribuut. Linksonder is met potlood geschreven: “ 6560”, rechtsonder: “R.Jelger...”. Op het karton aan de achterzijde is met potlood geschreven: “Grootvader vom Herman”, op het hout met pen: “1967”349 en op een sticker: “1967-349 / R.Jelgerhuis / verm Leden / fam Bringenberg" Op de buitenlijst is met pen geschreven: “1967” 349 en met potlood: “7 / 27...” De schilder Rienk Jelgerhuis is op 13 april 1729 in Leeuwarden geboren. Hij was werkzaam in leeuwarden tot 1796 en vertrok in 1797 naar Kampen. Na de periode Kampen verhuisde hij naar Amsterdam waar hij op 17 april 1806 overleed. Hij tekende portretten in crayon (volgens zijn eigen aantekeningen heeft hij er 7763 gemaakt) en schilderde ook in olieverf enkele portretten. Daarnaast was hij nog etser en graveur. Hij gaf onder anderen les aan zijn zoon, J. Jelgerhuis Rz. Lit.: Pieter Scheen, Nederlandse beeldende kunstenaars 1750-1950, ‘s-Gravenhage 1970.
Zittende dame in een blauwe japon met witte muts, met een handwerk op haar schoot. Rechts een groot meisje met lang haar, in een blauw gestreepte jurk, met een handwerk in haar hand. Links een kleine jongen in een donkerblauw pakje met een racket en een shuttle in de hand.
Familie van Loon; Twee kinderen en vrouw
Familieportret Afgebeeld zijn een vrouw met twee kinderen, een jongen en een meisje. De vrouw, de moeder van de kinderen, zit op een stoel die bij een tafel staat. Rechts staat haar dochter. Beiden hebben een handwerkje bij zich. Aan de andere kant van de moeder staat haar zoontje met een racket in de ene hand en een vederbal in de andere. In de linkerbovenhoek is een doek gedrapeerd. De handwerkjes zijn te zien als een teken dat verwijst naar ‘de goede huisvrouw’, het spel van de jongen geeft aan dat hij nog te jong is voor een studie, die als passend werd gezien voor een man van de wereld. De afgebeelde personen zijn leden van de familie Van Loon. Aan de onderkant is met potlood geschreven:” N 6567”, rechtsonder staat een onleesbare tekst. Aan de achterzijde is met potlood op het karton geschreven: “1967”350 en op een sticker staat: ”1967-350 / R.Jelgerhuis / Fam van Loon” en verder nog: ”familie van Loon / grootmoeder ...vader Bringenberg” zie voor gegevens Jelgerhuis: objectnr. G0108
Houten lepel met een ophangstuk.
Houten lepel
Pastelportret van een lid van de familie Brinkenberg. Een heer in het zwart met kniebroek zit op en rood beklede stoel bij een tafel met lang overhangend blauw tafelkleed, waarop een schrijflessenaar. Hij houdt een ganzenveer in de hand. Grijze achtergrond.
Broer van O.G. Bringenberg
Portret Man aan schrijftafel Het betreft een portret van een heer die aan een met een kleed bedekte tafel zit. Hij heeft in de rechterhand een schrijfveer, de linkerhand houdt hij in de zij. Op de tafel staat een schrijfkistje waarop brieven liggen en een doosje met papier. Naast het kistje staat nog een doos. Aan de voorkant staat linksonder een met potlood geschreven getal:”...8...” en rechtsonder: “R.Jelgerhuis 18 - 00”. Op een sticker op de achterkant staat:”1967-351 / R.Jelgerhuis / lid v/d fam “. Op het hout staat “Bringenberg” en “ 1967” . Verder is er met potlood nog iets geschreven dat niet goed te lezen is:”.... van ... Bringenberg”. Waarschijnlijk horen de twee portretjes (nrs. 1 en 2) bij de deur naar de hal en dit portretje bij elkaar. Het gaat om twee verwante families: Van Loon en Bringenberg. Zie voor gegevens Jelgerhuis:= objectnr. G0108
Een portret van een onbekende man in olieverf. Het werk is een pendant van objectnummer G0140.
Portret van onbekende man
Portret van een onbekende vrouw, olieverf op paneel uit de eerste helft van de 17e eeuw. Het pendant van het 'portret van een onbekende man'. De vrouw is gekleed in een donkere jurk, met daaronder een wit kleed, waarvan een gedeelte zichtbaar is aan de hals onder de kraag. De grote witte kraag die gesloten wordt door een donker strikje, en de manchetten lijken los van de jurk. Om de taille draagt zij een, naar het lijkt gestrikte ceintuur. Op haar hoofd draagt ze een wit kapje, aan haar linkeroor is een parel zichtbaar.
Portret van een onbekende vrouw
Het gaat hier om het portret van een onbekende man en is een pendant van nr.2.= G 0140 De manier waarop de man is weergegeven is interessant. Eenvoudig gezegd was het vòòr de Renaissance gebruikelijk mensen tegen een achtergrond af te beelden waar zij niet echt deel van uitmaakten. In de Renaissance werd geprobeerd de mens ín de ruimte te plaatsen. Ook de mens zelf kreeg meer volume, wat bijvoorbeeld heel goed te zien is bij de plooival van de kleding. Was deze eerder autonoom nu volgden de plooien de welvingen van het lichaam. Een manier om diepte te suggereren is, zoals bij dit mannenportret, de plaatsing van de elleboog; hij komt als het ware naar de toeschouwer toe. Het portret is een bruikleen en dient als aankleding van de hal.
Portret, olieverf op linnen met goudkleurige lijst. Het is het portret (buste) van Edzard Jacob Baron Tiarda van Starkenborgh (1737-1791). Met hem is zijn heraldische wapen afgebeeld (fig.2). Hij draagt een donkere jas en vest. Aan de uiteinden van de mouwen zitten vijf knopen en komt een brede kanten manchet tevoorschijn. Aan de voorzijde van de jas bevinden zich drie gouden kwastjes en nog een knoop. Uit het vest steken een witte kraag en bef. Edzard Jacob trouwde in 1768 met Rutgera Christina Elisabeth van Dongen (1739-1793), een kinderloos huwelijk.
Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh
Portret, olieverf op linnen met goudkleurige lijst. Het is het portret (buste) van Edsart Jacob Baron Tiarda van Starkenborgh. Met hem is zijn heraldische wapen afgebeeld (fig.2). Hij draagt een donkere jas en vest. Aan de uiteinden van de mouwen zitten vijf knopen en komt een brede kanten manchet tevoorschijn. Aan de voorzijde van de jas bevinden zich drie goudkleurige kwastjes en nog een knoop. Uit het vest steken een witte kraag en bef. Op de achterkant van het doek staat de eerder genoemde naam en verder: “geb. : 29 August / 1737 / Thim pinxit / 1779”. In de buitenlijst is de volgende tekst gebrand: “ AJH 36 OM 1996-22”. Op de binnenlijst staat met potlood geschreven: “10” en “22” met een rode streep eronder. “A - 950” is er mogelijk ingebrand. Op de middenlijst is met potlood geschreven:”69 ½ - 59 ½ TVS”. Het is het pendant van objectnr. 09872 De schilder is Cornelis Thim. Op 4 oktober 1714 is hij in Rotterdam geboren. Hij overleed op 1 november 1813 in Utrecht. Van beroep was hij zeeofficier. Als liefhebber schilderde, maar vooral tekende hij, meestal in OI-inkt. Zijn onderwerpen waren: zee- en riviergezichten met schepen, in de regel vrij nauwkeurig. In Enkhuizen en Zwolle bevinden zich ook portretten van hem. Lit.: Pieter Scheen, Nederlandse beeldende kunstenaars 1750 - 1950, ‘s-Gravenhage 1970.
Sierlijk tafelklokje met een glazen behuizing en verguld bronzen monturen. Rondom de kast bevinden zich rijk uitgewerkte ornamenten in verguld brons, waaronder lauwerkransen, bladmotieven en vier adelaarsfiguren aan de basis. Bovenop is een krans van laurierbladeren aangebracht als bekroning. Het geheel rust op een sierlijk gevormde voet met rolpoten. Dit klokje is uitgevoerd in neoclassicistische stijl en combineert transparantie met weelderige decoratie, kenmerkend voor de luxe interieurs van de 19e eeuw.
Neoclassistis
Rijk versierde grote ondiepe schaal van porselein.
Porseleinen schotel
Op de licht golvende rand van het bord bevinden zich twee banen van met bloemmotieven gevulde compartimenten en op de spiegel verschillende bloeiende planten. Aan de achterkant zijn op de rand op drie plaatsen bladranken met enkele bloemen te zien. Tussen deze ranken en de onderkant van de spiegel heeft het bord een golvend oppervlak. Op de onderkant van de spiegel is in het centrum binnen twee concentrische cirkels een gekromd blad weergegeven (fig.2). De decoratie is blauw op een wit fond.
Een landschap van Jacobus Nicolaas Tjarda van Starkenborgh Stachouwer (1822-1895). Zoon van de laatste eigenaar van Verhildersum van de familie Tjarda van Starkenborgh, die de borg al vanaf de 14e eeuw bezat.
Berglandschap
Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, Jacobus Nicolaas
Een stilleven op vezelplaat.
Stilleven fles met kist
in vergulde lijsten
Landschap
Een set van zeven blauwe dinerglazen.
Blauwe dinerglazen
Kolom-kussenkast. De kast is van eikenhout, belijmd met palissander- en ebbenhout. De kast staat op twee rechte blokvormige (achter) en drie grote bolvormige poten (voor). Hierop rust de onderkast met twee laden De naar voren springende delen boven de poten, dienen als sokkels voor de pilasters erboven. Er is veel met robbellijsten gewerkt. De greep op de laden hebben de vorm van een leeuwenkop (snijwerk). Het middendeel heeft twee deuren met kussens waarop een gesneden deco. : festoenen met bloemen en bladeren. Van de eerder genoemde pilasters staan twee aan de buitenkant en een tussen de deuren. Ze hebben een gladde schacht met op 1/3 hoogte een ribbel. Het kapiteel bestaat uit een gesneden kinderkopje en koppen van dieren. De pilasters steunen a.h.w. een brede lijst die uit meerdere banen bestaat en naar boven toe meer en meer uitsteekt. De onderste baan is aan de onderkant voorzien van snijwerk: gebladerte met een enkele bloem, waartussen zich vier engeltjes ophouden. Twee van de engeltjes houden een krans vast. Op de hoeken van de volgende baan zijn gesneden engelenkopjes en een leeuwenkop ertussen aangebracht en in het midden alleen een leeuwenkop. Voor de twee banen erboven is in het midden snijwerk geplaatst: guirlandes die door twee knaapjes worden vastgehouden en die aan een gevleugeld engelenkopje zijn opgehangen. In de linkerdeur zit een holle ruimte die als ‘geheime’ bergplaats kan dienen. Om de kast te openen moet het bovenste deel van de middelste pilaster naar rechts geschoven worden waardoor het sleutelgat vrij komt.
Kussenkast
Kolom-kussenkast De kast is van eikenhout, belijmd met palissander- en ebbenhout. De kast staat op twee rechte blokvormige (achter) en drie grote bolvormige poten (voor). Hierop rust de onderkast met twee laden De naar voren springende delen boven de poten, dienen als sokkels voor de pilasters erboven. Er is veel met robbellijsten gewerkt. De greep op de laden hebben de vorm van een leeuwenkop (snijwerk). Het middendeel heeft twee deuren met kussens waarop een gesneden deco. : festoenen met bloemen en bladeren. Van de eerder genoemde pilasters staan twee aan de buitenkant en een tussen de deuren. Ze hebben een gladde schacht met op 1/3 hoogte een ribbel. Het kapiteel bestaat uit een gesneden kinderkopje en koppen van dieren. De pilasters steunen a.h.w. een brede lijst die uit meerdere banen bestaat en naar boven toe meer en meer uitsteekt. De onderste baan is aan de onderkant voorzien van snijwerk: gebladerte met een enkele bloem, waartussen zich vier engeltjes ophouden. Twee van de engeltjes houden een krans vast. Op de hoeken van de volgende baan zijn gesneden engelenkopjes en een leeuwenkop ertussen aangebracht en in het midden alleen een leeuwenkop. Voor de twee banen erboven is in het midden snijwerk geplaatst: guirlandes die door twee knaapjes worden vastgehouden en die aan een gevleugeld engelenkopje zijn opgehangen. In de linkerdeur zit een holle ruimte die als ‘geheime’ bergplaats kan dienen. Om de kast te openen moet het bovenste deel van de middelste pilaster naar rechts geschoven worden waardoor het sleutelgat vrij komt.
japans imari bord met bloemmotief.
Deze sierlijke pendule is vervaardigd in Empire-stijl en dateert uit het begin van de 19e eeuw, circa 1820. De klok staat op een rechthoekige houten voet met fineer van wortelhout en wordt beschermd door een glazen stolp. Het uurwerk bevindt zich tussen twee zwarte zuilen met vergulde kapitelen en basis. De wijzerplaat heeft Romeinse cijfers en is omgeven door een rijk gedecoreerde vergulde lijst met blad- en bloemmotieven. Onder de wijzerplaat hangt een vergulde slinger met een sterornament in reliëf. Boven en onder het uurwerk zijn eveneens vergulde ornamenten aangebracht. De pendule is een typisch voorbeeld van de verfijnde vormgeving en decoratieve rijkdom van de Franse Empire-periode.
Pendule onder stolp
Empire kamerspiegel,ingelijst in zwarte rand met gouden binnenrand. Trumeau met bijpassende spiegel (tussen de ramen). De trumeau (a) is van hout en heeft een zwart marmeren bovenblad. Het hout is zwart geschilderd met goudkleurige detaillering. De tafel heeft vier poten waarvan niet duidelijk is of de achterpoten de originele zijn. De spiegel (b) bestaat uit een spiegelgedeelte van geslepen glas en een brede lijst. De decoratie aan de lijst komt overeen met die van de trumeau. Het geheel maakt een klassieke indruk.
Empire kamerspiegel
kamerspiegel,ingelijst in zwarte rand met gouden binnenrand. Trumeau met bijpassende spiegel De trumeau (a) is van hout en heeft een zwart marmeren bovenblad. Het hout is zwart geschilderd met goudkleurige detaillering. De tafel heeft vier poten waarvan niet duidelijk is of de achterpoten de originele zijn. De voeten van de voorpoten zijn balustervormig. Hierop rust een naar achterzwenkend verbindingsstuk voorzien van een geneden deco van acanthusblad en parelranden aan de bovenkant. In het midden van het verbindingsstuk bevindt zich een verbreding waarop een twee-orig ‘vuurpotje’ staat waaruit een guirlande hangt. Het gedeelte van de poten boven het verbindingsstuk is gecanneleerd, geringd en bevat een bolvorm met een decoratie in reliëf. Op de poten rust de onderlijst van het blad voorzien van reliëfranden, waaronder een parelrand. Het fries bestaat uit twee lagen, ook aan de zijkanten. De onderste laag is voorzien van een deco in reliëf: een boogvorm met een gestileerd blad, de bovenste laag is glad. Langs de bovenkant van het fries loopt een rand van achtereenvolgens een liggende streep en twee parels. Op de hoeken zit een blokvorm met langs de buitenrand een parelrand en op het vlak een rozet (alles in reliëf). Het bovenblad heeft een reliëfrand en is bedekt met een marmeren plaat. Aan de voorzijde hangen muziekinstrumenten, een brandende fakkel en een koker met pijlen (verwijzingen naar harmonie en liefde) en verder aangevuld met guirlandes van vruchten en een bloem. De spiegel (b) bestaat uit een spiegelgedeelte van geslepen glas en een brede lijst. De decoratie aan de lijst komt overeen met die van de trumeau. Aan de bovenkant buigt het middendeel van de lijst omhoog. Hierop bevindt zich een verhoogde lijst met op de hoeken een gesneden deco van gebladerte en vruchten. Aan de voorkant van de overkragende lijst loopt een randje in reliëf met o.a. grote parels. Hier is ook een gesneden decoratie aangebracht met dezelfde onderdelen als aan de voorkant van de trumeau met nog twee s-vormige bladeren en een mand met vruchten. Het geheel maakt een klassieke indruk.
Deze robuuste schoenmakersnaaimachine is vervaardigd door het Duitse bedrijf Claes & Flentje rond 1900. Het gietijzeren frame met opengewerkte constructie draagt de naam CLAES in reliëf. De machine werd aangedreven met een voetpedaal (trapmechanisme) dat via een riem de aandrijfwielen in beweging bracht. De naaimachine is ontworpen voor het stikken van dik leer, zoals gebruikt in schoenen, tassen en zadels. Bovenop bevinden zich spoelhouders en een verstelbare arm voor nauwkeurig werk aan moeilijk bereikbare delen van het leer. Dit type machine werd veel gebruikt in schoenmakerijen en kleine leerbewerkingsateliers in het begin van de twintigste eeuw.
Gietijzeren schoenmaker naaimachine
Houten wandklok, zogenoemde Friese stoelklok, met rijk gesneden en vergulde versieringen. Boven de wijzerplaat bevindt zich een opengewerkte, vergulde bekroning met cherubijnen, ranken en een centraal wapenschild. Aan de zijkanten zijn uitgesneden ornamenten in blad- en krulmotieven aangebracht. De Friese stoelklok is kenmerkend voor de 18e en vroege 19e eeuw en werd veelal in woonkamers gehangen als pronkstuk. De naam ‘stoelklok’ verwijst naar de houten ‘stoel’ of draagconstructie waarin het uurwerk is gemonteerd.
Friese stoelklok
Houten kistje, mahonie, Louis XVI (op Zeeuws kastje). Dit zogenaamde keldertje (a) (vanwege de flessen drank) is vierkant, is voorzien van een fineerlaag en heeft als versiering ingelegde biesjes (meerdere houtsoorten). Het kistje heeft een scharnierend deksel met een ingelegde decoratie, voorstellende een schelp. Aan de voorzijde zit een slotje en aan beide zijkanten handgrepen die op een decoratieve geelkoperen plaat zijn vastgezet. De binnenzijde is met purperkleurig fluweel gevoerd. Aan de binnenzijde van het deksel is een ophangmogelijkheid voor een glas. Dit glas (b) heeft een voet, een nodus en een kelk en is beschilderd met goud en witte verf. De kist heeft een vakverdeling, hierin staan vier vierkante flessen met een stop (c,d,e en f).
Louis XVI mahoniehouten kist met drankflessen
Houten kistje, mahonie, Louis XVI Dit zogenaamde keldertje (a) (vanwege de flessen drank) is vierkant, is voorzien van een fineerlaag en heeft als versiering ingelegde biesjes (meerdere houtsoorten). Het kistje heeft een scharnierend deksel met een ingelegde decoratie, voorstellende een schelp. Aan de voorzijde zit een slotje en aan beide zijkanten handgrepen die op een decoratieve geelkoperen plaat zijn vastgezet. De binnenzijde is met purperkleurig fluweel gevoerd. Aan de binnenzijde van het deksel is een ophangmogelijkheid voor een glas. Dit glas (b) heeft een voet, een nodus en een kelk en is beschilderd met goud en witte verf. De kist heeft een vakverdeling, hierin staan vier vierkante flessen met een stop (c,d,e en f)
Doofpot (bij de haard). De doofpot die zich naar boven toe verjongt, staat op drie peervormige pootjes met vlakke onderkant (geelkoper). De bodem is van geelkoper, de bak van roodkoper. Aan de bak zijn twee geelkoperen plaatjes geklonken die voorzien zijn van een oog waarin de uiteinden van het hengsel gestoken zijn. Het hengsel en ook het deksel zijn van geelkoper gemaakt. Het iets bollende deksel heeft een brede staande rand en een knop.
Doofpot
Doofpot De doofpot die zich naar boven toe verjongd, staat op drie peervormige pootjes met vlakke onderkant (geelkoper). De bodem is van geelkoper, de bak van roodkoper. Aan de bak zijn twee geelkoperen plaatjes geklonken die voorzien zijn van een oog waarin de uiteinden van het hengsel gestoken zijn. Het hengsel en ook het deksel zijn van geelkoper gemaakt. Het iets bollende deksel heeft een brede staande rand en een knop.
Een portret van een meisje bij borg Asinga. Mogelijk een erfgenaam?
Meisje bij borg Asinga
Geschilderd is een rivierlandschap. Aan de achterzijde is een papier geplakt met daarop de volgende tekst: “Geldersch Landschap / bij Duno en Dorenweerd / door / W.Tjarda v. Starkenborgh / + 1885”. Jhr. Willem Tjarda van Starkenborgh werd op 17 november 1823 in Wehe geboren. Hij woonde en werkte van voor 1848 tot 1850 in Den Haag, in 1850 in Maarsen, in 1864 in Dusseldorf en vanaf 1868 in Amsterdam. In deze plaats overleed hij op 30 augustus 1885. Hij schilderde landschappen, meestal met vee gestoffeerd. Werk van hem hing op tentoonstellingen in Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Den Haag en Zutphen in de periode 1848 - 1877. Lit.: Pieter Scheen, Nederlandse beeldende kunstenaars 1750-1950, ‘s-Gravenhage 1970
Gelders landschap bij Dorenweerd
Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, Willem
Schilderij Geschilderd is een rivierlandschap. Het schilderij heeft een eenvoudige lijst. Aan de achterzijde is een papier geplakt met daarop de volgende tekst: “Geldersch Landschap / bij Duno en Dorenweerd / door / W.Tjarda v. Starkenborgh / + 1885”. Jhr. Willem Tjarda van Starkenborgh werd op 17 november 1823 in Wehe geboren. Hij woonde en werkte van voor 1848 tot 1850 in Den Haag, in 1850 in Maarsen, in 1864 in Dusseldorf en vanaf 1868 in Amsterdam. In deze plaats overleed hij op 30 augustus 1885. Hij schilderde landschappen, meestal met vee gestoffeerd. Werk van hem hing op tentoonstellingen in Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Den Haag en Zutphen in de periode 1848 - 1877. Lit.: Pieter Scheen, Nederlandse beeldende kunstenaars 1750-1950, ‘s-Gravenhage 1970
werd gort ingedaan en daarina in heet water (ketel of pan) gekookt en daarna als warme maaltijd gegeten
Gortbusje
Gortbusje Luken Evers Dit is ’n gortbuske. Een gortbusje. Daar kwam gort in. Nou moet je me niet vragen hoe veel. Maar niet te veel. Om mijn part half vol. Met gort. Dan werd het busje in kokend water gelegd waardoor de gort uitzette. Als je hem open deed ging kwam het spul eruit. Daarna werd de gort met melk verdund en kreeg je gortpap. Dit busje met gort kwam ook wel in de hooikist. Daarin werd het warm gehouden.
Drinkenbusjes, brood en gortbusjes. Allemaal dingen voor op en van het land. Op het land werken, bijna elke arbeider deed dat. Het was zwaar werk, maar het gaf ook een bepaalde rust bij mensen. Je was aan het werk en je dag vloog vaak om. Natuurlijk moest er ook eten en drinken op het land zijn. Mevrouw Wassenaar uit het Friese Grou weet nog goed dat de arbeiders waar zij altijd langs kwam, zogenaamde drinkenbusjes meenamen naar het land. “Ik ging er dan altijd even bij zitten als ze rond een uur of negen koffie gingen drinken”, vertelt ze. “Men kon allerlei dranken in het drinkenbusje, maar in dit geval zat er koffie in. Rond een uur of negen was die nog wel warm”. Er werd ook brood meegenomen naar het land. Dit was geen luxe, maar het was er gelukkig wel. Vroeger werd dat niet op een broodplankje gesneden, maar dan deed de vrouw het brood tegen de borst en sneed ze, van zich af, er dikke plakken van. Natuurlijk werden er verschillende dingen op het land verbouwd. Een van de gewassen was ‘gort’. Om de gort klaar te maken gebruikte men destijds een ‘gortbusje’. Mevrouw Wassenaar logeerde wel eens bij haar Oom en Tante en daar werd dan gortepap klaargemaakt. “Ik woonde toen in Leeuwarden en mijn ouders deden dat niet, maar bij mijn Oom en Tante at ik het graag”. De pap werd als avondeten of als ontbijt opgediend. “Het bovenstuk van een gortbusje is een huls en het onderstuk is net zo groot, maar ietsje smaller, daar ging de gort in. Met de huls sloot je het geheel af. Het busje moest dan in een pan met kokend water liggen. De grot zette dan uit en werd gaar. Daarna deed mijn Tante het in een kom, soms op een bord, en dan deden we er melk overheen. We hadden heerlijk warme gortepap. Tegenwoordig maken ze gortepap met karnemelk, maar met melk was het lekkerder vond ik.”
werd door de arbeiders meegenomen naar het land.Tijdens de werkzaamheden dronk men hieruit,vaak koude koffie of thee.Blauw emaille .ook werd gebruikt knop van alsum dit zijn knoppen van jonge scheuten zeealsem .werden gedroogd en gebruikt voor het maken van bitter en dorstlessend aftreksel.in het gronings werd dit knop van hals genoemd.(h)als(um).
Kruikje
Kruikje Luken Everts In dit soort kruikjes werd koffie of thee mee naar het land genomen. Kroekjes neumden we dei. Vaak zat er ook nog een touw aan. In de 19e eeuw werden ze ook al gebruikt. Er werd ook wel bier gedaan. Boerenbier. Je weet dat er in oorsprong geen waterleidingen waren. En waar moest men in die situatie water uit halen? Dat kon niet. Als je op het veld was dronk je nog wel eens water uit de drainagepijp. Daaruit kwam schoon water dat je zo kon drinken. Maar verder was men met put- en regenwater heel voorzichtig. Daarom werd er bier gemaakt. Een soort bier met heel weinig alcohol. Maar het was gegist dus het schoon. Het werd dus als drinkvocht mee naar het land genomen. Er bestonden ook vaatjes voor die met de wagen mee naar het land gingen. Biertonnen. Maar met zo’n kruikje maakte je het hanteerbaar.
Een wipkar werd gebruikt om bijvoorbeeld zoden mee te vervoeren bij landaanwinningswerken en voor transport van melkbussen, emmers en teems naar het weiland waar de koeien graasden. Hier op het Hogeland ook vaak voor vervoer van de boerderij naar de middendijk(slaperdijk) De middendijk moest verplicht groen blijven.
Wipkar
Deze rijkversierde kaaspers was zeer waarschijnlijk een huwelijksgeschenk. Als kostbaar bezit voor het boerengezin werden kaaspersen in bijzonder mooie bewerkingen cadeau gegeven. Het is daarmee de vraag of deze echt werd gebruikt, zo was het een echt sierelement. Op het centrale element van de pers staat het jaartal 1849 gemarkeerd. De pers bestaat uit twee zwaar uitgevoerde staanders die met een horizontale balk zijn verbonden. Aan één zijde bevindt zich de hefboom met een houten emmer, waarmee de druk op de kaasvorm kon worden geregeld.
Kaaspers
Grijs geglazuurde Keulse pot met blauwe bies, versiering op 1 plek. Text: "ANCHOVIS"
Grijs geglazuurde Keulse pot met twee oren. Oren versierd met strepen, een dubbele bies aan bovenkant, enkele bies aan onderkant. Blauwe bladmotieven op de kruik.
Aardewerk pot met 2 staande oren.De rand, oren en deel van de binnenkant zijn lichtbruin geglazuurd.
Wijd uitlopende kan van bruin geglazuurd aardewerk, met oor en schenklip. De kan heeft een brede bovenrand waarop een versiering in ringeloor techniek is aangebracht. De onderste helft van de binnenzijde is geel geglazuurd.
Aardewerk kan
Kom met een oor van ten dele geglazuurd aardewerk, binnenzijde bruin en geel geglazuurd. De kom heeft een brede bruin geglazuurde bovenrand, waarop een versiering in geel ringeloor techniek.
Pan van geel-bruin geglazuurd aardewerk, met 2 schuinstaande oren.
Deksel van geglazuurd aardewerk. Knopje met instulping
Aardewerk deksel
Pan van geel geglazuurd aardewerk met 2 schuinstaande oren aan brede bovenrand.
Ruime pot (a) met deksel (b), twee oren, vlakke bodem, lichtbruin glazuur. Bovenop deksel staat “5/2”.
Donkerbruin geglazuurd vuurpotje. Rond, op drie pootjes, met drie opstaande stukjes op rand. Openingen aan zijkant in blad en driehoek motief. Onderkant en een deel van de binnenkant zijn ongeglazuurd.
Aardewerk vuurpot
Bruin geglazuurd aardewerk dekseltje met een knop in het midden.
Schenkkan van bruin geglazuurd aardewerk met staand oor en schenktuit.
Aardewerk schenkkan
Bruin/groen geglazuurd aardewerk deksel met een glad knopje
Bruin geglazuurd aardewerk deksel, model als schaal op voet.
Kuip (vat) en deksel. Groene buitenkant, ronde onder /binnenkant. De deksel heeft handgreep over de hele breedte, met een opening in het midden. Omringt met drie metalen ringen, heeft twee handvatten eindigend in siergreep met een klavermotief.
Kuip
Groen gelakte houten kuip met twee handgrepen over de lange kant, de onderkant is ongelakt. Omringt met twee metalen ringen.
Ronde houten kuip met een groene buitenkant en een rode binnenkant, omringt door twee stalen ringen en heeft twee handvatten.
Groene kuip met een ongelakte binnenkant, omringt door twee metalen ringen. Heeft geen handvatten. groene buitenkant,ongelakte binnenkant,2 duigen,geen handvat
Houten kuip
Keulse pot, versiering in tak motief. Op oren strepen, op de onder en bovenkant een blauwe bies, oren onder bovenkant.
Keulse aardewerk pot, dubbele bies aan bovenkant, enkele bies aan onderkant, oren gestreept. Versierd met een bladversiering.
Model bierflesje, rechte deel creme geglazuurd, halssteel lichtbruin.
Kruik
Grijs geglazuurd aardewerk kruik, één oor, de rand is gelijk aan het onderkant van de oor.
Aardewerk kruik
Bruin geglazuurde drankkruik, drie randen in het midden.
Drankkruik
Een cylindervormig bruin geglazuurde drankkruik.
Bruin geglazuurde Inmaakpot met 2 oren, staand op een voet.
Inmaak pot
Cylindrish grijs geglazuurde kruik met een oor, met text in blauw.
Cylindrisch grijs geglazuurde kruik met een oor, tekst in blauw.
Cylindrish bruin geglazuurde kruik met een oor.
Ongeglazuurde donkerbruine kruik met een oor, met drie ringen om de opening.
om pronkebonen of spekbonen in te snijden
Snijbonenmolen
“De snijbonen erin en man wat ging dat snel!” A.R. Boerma- Wijk, Kloosterburen De weg van het voedsel begon op ’t land, maar natuurlijk werd het uiteindelijk ook bereid in de keuken. In de keukens had men natuurlijk veel verschillende materialen om de taken mee uit te voeren. Een boterwarmer, die je eerst warm moest maken en waarmee je daarna de boter zachter maakte, zodat die smeerbaar werd. Kandijboortjes en kandijtangen, karnmolens, een koffiemolen en bijvoorbeeld ook een snijbonenmolen. Mevrouw Boerma – Wijk uit Kloosterburen weet nog dat ze daarmee gewerkt heeft bij haar moeder. Als kind had ik daar de pest in. Ook zelf had ze later een snijbonenmolen. Daar was echter wel het een en ander aan versleutelt. “Ja, wij hadden dan een ijzeren snijbonenmolen en mijn man had er een boor op gezet. En als hij die boor liet draaien, man wat ging dat snel! Die elektrische boor kwam op de plaats van het slingertje en het scheelde enorm veel werk.” Tegenwoordig gaat het malen helemaal snel. Maar soms is het leuk om gewoon nog even terug te zien hoe het vroeger ook al weer ging.
Snijbonenmolen J. Bulthuis, geboren in 1941 in Noordwolde Mijn grootmoeder en grootvader, die hadden zo’n snijbonenmolen. En daar werd hij nog gebruikt. Zo heb ik dat ook gezien. Als zij de bonen verwerkt hadden, dan werd hij uitgeleend aan familieleden. Dus wij hebben het thuis ook gedaan. Mijn moeder was daar ook mee bezig met haar dienstmeisje. Om daar bonen in te verwerken. Dat was een hele happening. Er kwamen dan twee, drie zakken snijbonen van de kweker. Die werden in het schuurtje uitgestort en dat moest dan verwerkt worden. Het bonenmolentje werd vastgezet op een tafeltje, met een hele grote ton erbij. Met een Keulse pot erbij waar het spul later weer in kwam, met zout. De bonen werden dus tot ingezouten snijbonen verwerkt. Zo ging dat niet alleen bij ons. Er waren natuurlijk meer mensen in het dorp die zo’n molentje wilden gebruiken maar er niet zelf één hadden. Die kregen van opa en oma ook toestemming om het molentje even te gebruiken. Maar het gebeurde vaak dat ze ‘m niet meer terug brachten. Dan wist je niet meer waar hij was. En zo ging hij van de een naar de ander. Aan het einde van de herfst kwam hij weer boven water. Of je moest hem volgend jaar een keer ophalen. Dat waren de herinneringen die ik aan de snijmolen had. Het was iets wat vaak in september gebeurde. Dan was er veel actie in huis, als je uit school kwam. Dat blijft in de herinnering zitten. Quote: Het bonenmolentje werd vastgezet op een tafeltje, met een hele grote ton erbij.
Plumeau om voorwerpen af te stoffen
Plumeau
Pot met brede rand, ronde voet en uitstaande driehoekige oren. Is mogelijk geglazuurd geweest. Naturel kleurig.
Peervormig bruin geglazuurde kruik. Één oor, drie ringen om de opening.
Peervormige glazen fles. Éen oor, drie ringen om opening. Bruin geglazuurd.
Een achtkantige turfbak.
Turfbak
Portret van Daniël Onno de Hertoghe van Feringa, Heer op Rikkerda (Lutjegast 6 juni 1713- Groningen 19 oktober 1774). Hij is de zoon van Unico Michiel Hertoghe van Feringa en Maria Helena Eenens. Hij huwde in 1743 Johanna Susanne Alberda en in 1761 voor de tweede keer, nu met Anna Habina Tjarda van Starkenborgh. Linksboven zijn de alliantiewapens van zijn ouders Feringa - Eenens aangebracht. Hij draagt een donker kostuum met een kanten chabot en manchetten. De man draagt een grijze pruik, geen sieraden.
Portret van Daniël Onno de Hertoghe van Feringa, Heer op Rikkerda
Schilderij pendant van objectnr.10917 Het betreft hier een portret van een man. Hij staat naast een stoel en leunt er met zijn rechterarm op. Met zijn linkerhand houdt hij een stok vast. Hij draagt een donker kostuum met een kanten chabot en manchetten. De man draagt een grijze pruik, geen sieraden. Links boven hem is een alliantiewapen hangend aan een strik geschilderd, de namen staan eronder (zie fig.). Afgebeeld is Daniël Onno de Hertoghe van Feringa, Heer op Rikkerda. Hij is op 6-6-1713 in Lutjegast geboren en is op 19-10-1774 in Groningen overleden. In 1743 trad hij in het huwelijk met Johanna Susanna Alberda en in 1761 voor de tweede keer met Anna Habina Tjarda van Starkenborgh. Daniël is de zoon van Unico Michiel en Maria Helene Eenens. Daniël was lid van de Generaliteits rekenkamers in 1741, -’42, -’60, -’61, -’72, -’73 Hij was afgevaardigde der Staten-Generaal in 1743, -’44, -’47, -’48, -’50, -’51, -’52, -’53. Verder was hij lid van de provinciale rekenkamer in 1745, -’46, -’64, -’65, -’66, -’67, -’70, -’71. Dan was hij ook nog lid van het College van Gedeputeerden van Stad en Lande in 1762 en -’63.Tot slot was hij lid van het Admiraliteitscollege te Harlingen in 1768, -’69, -’74. Zijn jongste dochter was Elisabeth Anna de Hertoghe van Feringa (1765-1810) gehuwd met Gerard Alberda van Menkema (1764-1828). Geschilderd na huwelijkssluiting 1761 In 1967 is het schilderij door de heer Traes? te Lochem gerestaureerd. Zie tekst kunstenaar bij objectnr. 10917
Portret van Anna Habina Tjarda van Starkenborgh (Middelstewehr 16 april 1720-Groningen 18 december 1799). Zij is een dochter van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh en Elisabeth van Diepenbroek. Anna Habina trouwde in 1761 te Middelstum met Daniël Onno de Hertoghe van Feringhe. Linksboven zijn de alliantiewapens van haar ouders toegevoegd; links Tjarda van Starkenborgh en rechts Van Diepenbroeck. De vrouw draagt een robe met een wijde rok en een aansluitend lijfje met smalle, driekwart mouwen die enigszins wijd uitlopen. Hieruit komen manchetten van meerdere lagen wit kant. Op de mouwen zit een kanten strik; eendere strikken zitten aan de voorzijde van het lijfje. De vrouw draagt oorbellen, armbanden, een kanten halsdoek, parelkettingen over een zwartkanten halsband waaraan een met pareltjes bestikte, zwartkanten band is gehangen. Op het grijze haar draagt ze een kanten mutsje met middenvoor een sieraad.
Portret van Anna Habina Tjarda van Starkenborgh
Schilderij, pendant van objectnr.10918 (boven het Zeeuwse kastje) Het schilderij stelt een vrouw voor in achttiende-eeuwse kleding, gezeten op een stoel. Het schilderij zit in een zwarte lijst met een eenvoudig profiel; langs de binnenkant loopt een goudkleurig biesje. De vrouw draagt een robe met een wijde rok en een aansluitend lijfje met smalle, driekwart mouwen die enigszins wijd uitlopen. Hieruit komen manchetten van meerdere lagen wit kant. Op de mouwen zit een kanten strik; eendere strikken zitten aan de voorzijde van het lijfje. De vrouw draagt oorbellen, armbanden, een kanten halsdoek, parelkettingen over een zwartkanten halsband waaraan een met pareltjes bestikte, zwartkanten band is gehangen. Op het grijze haar draagt ze een kanten mutsje met middenvoor een sieraad. Links boven is een aan een strik hangend alliantiewapen geschilderd. Eronder staan de namen (zie fig.). De afgebeelde vrouw is Anna Habina Tjarda van Starkenborgh. (Middelstewehr 16-04-1730, Groningen 18-12-1799). In 1761 trouwde zij met Daniël Otto de Hertoghe van F. (te Middelstum). Anna Habina is de dochter van Edzard Jacob en Elisabeth van Diepenbroek (zie schilderij boven de deur in de slaapkamer) . Het doek is in 1967 door dhr. Traes (?) te Lochem gerestaureerd. De kunstenaar is Harmanus Numan. In 1744 is hij in Ezinge geboren en op 9 maart 1820 in Amsterdam overleden. Hij was leerling van J. Augustini te Haarlem, vervolgens vertrok hij naar Parijs om te werken bij J.Ph. le Bas. Later werd hij medewerker van J. Andriessen diezich had toegeklegd op het vervaardigen van toneeldecoraties. Numan schilderde portretten in olieverf en pastel en hij etste en graveerde. Hij was directeur van de Maatschappij Felix Meritis en lid van het Koninklijk Nederlands Instituut te Amsterdam. Numan gaf les aan A. Brondgeest, P. de Goeje en J. Plugger. In veel Nederlandse musea is werk van hem te zien. Lit.: P. Scheen, Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950, ’s-Gravenhage 1970.
Het betreft hier een met olieverf op doek geschilderd portret van Gratia Suzanna Clant (1630-1690) op oudere leeftijd, echtgenote van Allard Tjarda van Starkenborgh (1620-1673). Het echtpaar heeft op de borg gewoond (zie familieportret). De vrouw kijkt schuin naar links (voor de toeschouwer) en is driekwart gedraaid. Ze is gekleed in een donkere jurk met een strak lijfje. In de boothals die met een bontrandje is afgezet draagt zij een halsdoek. Uit de mouwen steken ingesnoerde pofmouwen. Op haar hoofd draagt ze een kapje. Als sieraden draagt ze een parelketting en oorbellen met een druppelvormige parel. De vrouw leunt met haar rechterarm op een balustrade. Er is een doorkijk naar een tuin. Boven haar hoofd is een doek gedrapeerd en linksboven is het alliantiewapen geschilderd van Clant en Coenders (fig.). Het geheel zit in een gesneden houten lijst, binnenrand bloemmotief, buitenrand vierkantjes. Het schilderij is in 1967 gerestaureerd door Traes, Lochem.
Portret van Gratia Suzanna Clant
Portret Het betreft hier een met olieverf op doek geschilderd portret van Gratia Suzanna Clant (1630-1690)op oudere leeftijd, echtgenote van Allard Tjarda van Starkenborgh (1620-1673). Het echtpaar heeft op de borg gewoond (zie familieportret Zaal). De vrouw kijkt schuin naar links (voor de toeschouwer) en is driekwart gedraaid. Ze is gekleed in een donkere jurk met een strak lijfje. In de boothals die met een bontrandje is afgezet draagt zij een halsdoek. Uit de mouwen steken ingesnoerde pofmouwen. Op haar hoofd draagt ze een kapje. Als sieraden draagt ze een parelketting en oorbellen met een druppelvormige parel. De vrouw leunt met haar rechterarm op een balustrade. Er is een doorkijk naar een tuin. Boven haar hoofd is een doek gedrapeerd en linksboven is het alliantiewapen geschilderd van Clant en Coenders (fig.) Het geheel zit in een gesneden houten lijst,binnenrand bloemmotief, buitenrand vierkantjes. Het schilderij is in 1967 gerestaureerd door Traes, Lochem
Portret als supra porte: Elisabeth van Diepenbroeck, geboren 13-5-1712 te Middelstewehr. Zij trouwde in 1727 met Edzard Tjarda van Starkenborgh. Gestorven 27-5-1730(kort na geboorte van Anna Habina) op Middelstewehr.(Anna Habina trouwt op Middelstewehr in 1761 met Daniel Onno de hertoghe van Feringa)
Portret Elisabeth van Diepenbroeck
Deze arendploeg is een landbouwwerktuig dat werd gebruikt voor het omploegen van akkers.Het gaat om een Amerikaanse uitvinding die in de 19e eeuw door Groningse boeren naar Nederland werd gebracht en werd nagemaakt. Dit is een Groningse variant. Het werktuig bestaat uit een metalen frame met een grote, gebogen rister (ploegschaar) die de grond opensnijdt en omkeert. De twee houten handgrepen boden de landbouwer houvast bij het leiden van de ploeg, die doorgaans door één of twee paarden werd getrokken. De arendploeg was een verbeterde versie van de traditionele houten ploeg. Door het gebruik van metaal was het werktuig duurzamer en kon het dieper ploegen, wat zorgde voor een betere beluchting van de bodem en een hogere opbrengst van gewassen. De arendploeg was een belangrijke stap in de industrialisatie van de landbouw in de 19e eeuw.
Arendploeg
Dergelijk vlasrepelschort werd gedragen bij het repelen van vlas.
Vlasrepelschort
Aardappellichter, een dubbelzijdig apparaat om aardappelen te lichten. Daarna werden de aardappelen met de hand uit de grond gekrabd.
Aardappellichter
Op deze repelbank werd vlas bewerkt teneinde de zaadbollen van de stengels te scheiden.
Repelbank
instrument om paardenbroden mee te snijden
Bietenhakker, Bietensnijder, Snijplank
Snijplank met mes Door Luken Everts Dit is een plank voor het snijden van brood en bieten. Brood is paardenbrood. Bonenbrood. Paarden kregen apart roggebrood. Hetzelfde roggebrood dat mensen vroeger ook hoofdzakelijk aten. Maar dan kwamen er bonen door en dan was het paardenbrood. Het roggebrood dat mensen ook aten werd vermengd met bonen. Die paardenbroden sneden ze zo dik. Dan bleven het stukken. Als je het dunner sneed viel alles uit elkaar. Maar nou weet ik niet hoe dik ze roggebrood voor menselijke consumptie sneden. En of ze dit apparaat daar ook voor gebruikten.
Goudkoperen sierpot met enig patina.
Goudkoperen sierpot
Mechanische bietenlichter met zijafvoer en voorzien van een koppensnijmes.
Bietenkopper
Dubbelaker werd gebruikt om drinkwater en eten warm te houden. De aker werd geplaatst op de locomobiel van een dorskast.
Dubbelaker, etensketeltje
Etensketeltje Door Luken Everts Dit is een etensketeltje. Die nam men mee met de dorsmachine die aangedreven werd met de locomobiel. Men zette het keteltje in een bak gezet met water dat van de eigen locomobiel kwam. Ik zeg niet: “iedereen die bij de locomobiel werkte had zo’n ding bij zich.” Dat weet ik niet zeker. Maar verschillende mensen namen een etensketel mee naar hun werk. In het begin van de 19e eeuw kwam dit in gebruik. Ook in de 20e eeuw zal er sporadisch met een locomobiel gewerkt zijn, maar heel gangbaar was zo’n machine toen nog niet.
1x alfabet. 1 grote motief. 7 kleine motieven. initialen H B. veelkleurig borduurwerk
merklap Hindrikje Boer 1846
voor het vervoeren van melk
Melkbus
Melkbus Bouwine van der Molen, geboren in 1931 in Lutjebosch. Ik was een klein meisje, twee jaar oud, toen we naar de polder verhuisden. Daar groeide ik op. Vlak bij Noordpolderzijl, tegen de dijk aan. Als we over de dijk gingen, zagen we direct het water en de eilanden. Borkum kon je zien liggen. Ik vond het er prachtig! Een mooi huis met een grote schuur voor het vee. Leidingwater had je niet, wel een regenbak. En we hadden brak water. Dat is een beetje tussen zoet en zout water in. Je ging ermee boenen en schoonmaken, maar je kon het niet drinken. Maar de koeien kregen het wel. Mijn vader was geen boer, nee. Hij werkte wel bij de boer. Ons eigen vee, dat deed hij dan ’s avonds erbij. Meehelpen met het vee vond ik als kind van dertien jaar al heel leuk. Koeien en schapen melken. En hooien. Bieten verbouwden we ook zelf, als voer voor de dieren in de winter. Schapen melken deed ik samen met mijn moeder. Als mijn vader nog aan ’t werk was bij de boer, dan ging ik met mijn moeder de schapen ophalen. Die werden geweid op de dijk. Een stuk of tien, twaalf hadden we. Minstens. Van melk maakten we ook zelf boter. Die moest je kneden en zout erop doen. Dan ging het vocht eruit. Zo deed mijn moeder dat en dan hielp ik haar mee. Ik vond dat geweldig. Als kind ben je erin groot geworden, zogezegd. Mijn vader bracht de melk weg op de fiets. Aan elke kant van zijn fiets hing hij een melkbus. Met twee melkbussen over een pad van zand en klei, da’s zwaar! Dan moesten wij als kinderen vader op de fiets aandrukken, ja! Als hij dan eenmaal reed, dacht je als kind: oh ’t valt wel mee, hij fietst weer. Maar nou achteraf dan denk je: wat was dat zwaar. Arme stakker, wat heeft ie ’t druk gehad. Om een beetje extra te verdienen. Wij moesten als kind vijf kilometer lopen naar school in Usquert. Half negen begon de school. Tot vier uur. Dan moest je nog hard lopen naar huis, want tegen de winter werd het rond die tijd alweer grauw en donker. Dat was niet zo leuk, hoor. Mijn vriendinnen vertellen nog wel eens hoe ze na schooltijd in ’t dorp met andere kinderen speelden. En dat misten wij wel. Want ik moest naar huis! Wij hadden ’t altijd druk. Nou ja, ik heb mij nooit verveeld.
bol met rand van gestileerd geborduurd bloemenstrooimotief, tussenzetsel van effen tule, rand rondom van pottenkant 10 cm breed
floddermuts, pottenkant, rond 1850, Groninger Dracht
Deze 19e-eeuwse gietijzeren zwengelmolen werd gebruikt voor het schonen – ofwel het reinigen – van ruw vlas na het roten en drogen. Door aan de zwengel te draaien kwamen de houten schoepen in beweging, die het vlas losklopten en de houtdeeltjes (lemen) verwijderden. Het gereinigde vlas bleef over als glanzende vezel, klaar om verder te worden gesponnen.
Zwengelmolen
Arendploeg gemaakt in Groningen, met houten trekboom. Het voorste deel is voorzien van een beugel waarmee het paard kan worden aangespannen.
bruin
grote platte vrouwenhoed, velours, 1925 - 1950
gladde ronde hals met voorpand in puntvorm naar de taille (snebvorm), rimpels vanaf de schouder met smockwerk midden voor in de punt, achterpand heeft ook een stuk smockwerk middenachter in de taille, gladde mouw met zwart zig-zagband
crinoline japon van geruite zijde met sneb en smockwerk, 1855-1860
vrouwenmuts bol en schouderbedekking is één geheel in knoopwerk, rondom versierd met kleine pompons, bovenop een krans van pompons op een rozet met knoopwerk van lint
kaper, wollen vrouwenmuts en schouderbedekking ineen, 1885-1910
Amerikaanse ploeg, voorloper van de arendploeg. Stekend mes in tegenstelling tot slepend mes.
Amerikaanse ploeg
dwarsgestreepte vest met brede staande boord met 2 zakken, achterpand van effen linnen en voorsluiting met 6 stoffen knopen, voorpand gevoerd
vest, zijde, 1800-1850
japon met queue staande boord, smalle gladde mouw, doorknoopmodel met losse tule eronder, achterpand met schootje en queue bovendeel gevoerd
japon met queue 1885 bruin geknipt velours
boord met 2 knopen. voorpand split met 1 knoop en verstelstukken. achterpand smalle boord met heupstuk en bandsluiting en 1 verstelstuk. pijpen met bandsluiting. lengtestreep. keperbinding
Halflange mannen onderbroek, rood,blauw,wit gestreept, 1800-1850
Koperen pijpcomfoor op rond houten plateau met drie ronde voetjes, rood koperen binnenbak
Koperen pijpcomfoor
A kraagloze hals, voorsluiting met haken en ogen, langs de sluiting geplisseerde georgette versiering. bovenstof heeft een rand van kant langs de sluiting en om de hals. voorpand eindigt in sneb, achterpand is onderaan in de taille geplooid. mouw is gerimpeld aangezet en is gerimpeld in de naad; heeft een gladde manchet met kant. B geen boord, uitlopende rok, 3 ruches over rok(horizontaal), korenarenmotief. onderkant met kant, lang achterpand, onderrok met plooien.
japon in S-lijn 1900-1910 creme en lila batist met kant
staande boord, voorpand overbloezend,voorpand en boord overtrokken met tule, bandversiering en satijnen rozen en band. rok is dubbele van verschillende lengte, langste deel met volant. overtrokken met geborduurde tulen rok. onderlangs met goudborduursel. achterpand idem als voorpand. niet blozend met satijnen strik in de taille. gladde mouw overtrokken met tule en een kanten volant als manchet.
Japon van zwart katoensatijn met tulen overrok, 1905-1910
4 jurken versierd met gekleurd kant of borduursel. Vierkante hals. Bovenpas soms dubbel. 3 x korte mouw, 1 x lange mouw. aangerimpeld lijfje, 1 x op heuphoogte. 1 x versierd met geel satijn op heuphoogte.
Meisjesjurk, witte katoen met gekleurde versieringen, 1900-1920
A jas met vaste kraag met 3 witte strepen en strik, voorsluiting met 7 knopen. B broek met effen bovenstuk met 4 knopen. zijsplitten 17 cm. pijpen voor: stukken van 6 cm aangezet.
Jongenspak met matrozenkraag, 1880
De harpvormige geelkoperen spuit werd gebruikt om ramen, boven reikhoogte, te kunnen wassen. De spuit wordt in een emmer water geplaatst en door het optrekken van de houten pompstok wordt het water door acht openingen in de ronde voet opgezogen en bij het indrukken van de stok door de smalle puitbuis naar buiten geperst. Een ventiel voorkomt dat het water terug in de emmer wordt geperst. Het water kon tot een hoogte van vier tot vijf meter worden opgevoerd.
Koperen ramenspuit
bel met kwasten en een ster erboven. vishaak ophanging
gouden oorhangers 1880
gouden bootketting met deels 4 snoeren in boogjes en 5 belletjes. steeksluiting
gouden halsketting begin 19e eeuw fijn e schakels en belletjes
4-rijig glasgranaten, slot goud plaat en draadwerk
Armband met gouden filigrain sluiting
6 rijig kleine bloedkoralen halssnoern met gouden schuifslot met plaat-en draadwerk
bloedkoraal halsketting met gouden slotplaat ca. 1875
3 snoeren granaten geknoopt met rode draad en grote ronde gouden sluiting met filigrain(plaat en draad) en schroefsluiting
armband met 3 snoeren granaten en gouden filigrain slotplaat 1870
zakhorloge met kast en sleutel aan ijzeren ketting . Romeinse letters voor uren.buitenrand 5-min. cijfers, in kast papier met naam horlogemaker BG Klok in Winsum.
zilveren zakhorloge met sleutel BG Klok in Winsum
zakhorloge met enkele kast met schakelketting en ring- schuifsluiting
gouden zakhorloge met ketting ca.1900
gebogen beugel met opengewerkte bloemmotieven met vaas in het midden. ring met haak voor chatelaine. beugel met drukknopsluiting. tas van fluweel en binnentas.
zilveren beugeltas met zwartfluweel 1868 Groninger Dracht
Het is een crèmekleurig servies met blauwe bloemtakken en blauw randje, ‘à la feuille de trèfle’, ook wel Vieux Luxembourg genoemd, gemaakt door de firma Boch (Septfontaines). Het servies komt uit de periode 1767-1810. Ovale terrine met handgrepen op standring, crème met blauwe bloemtakjes op buitenkant, aan binnenzijde takjes, greep van deksel in peervorm met 2 blaadjes, blauwe rand.
Septfontaines soepterrine
oorijzer met bloempotstiften;
verguld zilveren oorijzer met bloempotstiften ca. 1830
oorijzer met bloempotstiften naar Fries model; half gesloten
Gouden oorijzer met bloempotstiften naar Fries model, rond 1860, Groninger Dracht
in lengte in midden kloskant strook 3 cm (Antwerpse pottenkant met bloemen) gezoomd met open zoomwerk. geborduurde boom met stermotief 1 groot 1 klein, initialen F.E; anno 1779 2x geborduurd met beige-bruin in kruisssteek en platsteek.
linnen beddenlaken met kloskant tussenzetsel en geborduurde levensboom, initialen en jaartal, 1779
Collectie aan poppenmeubels
Serie poppenmeubels
2-delige japon van bruine zijde gevoerd met lichtbruine katoen; prachtig afgewerkt A: sluit met 13 met zijde beklede knoopjes. Mouw 3/4 met punt. B: rok heeft verlengde achterzijde vgl. mode 1870
Tweedelige japon van bruine zijde, rond 1870
tule met machinale bloemenrand onder en strooimotieven-bloemetjes. brede zoom in de taille met koord. zijkanten smalle machinale kant, onder brede strook kant.
Sierschort van witte tule, met machinale bloemenrand, 19e eeuw, Groninger Dracht
half gesloten zilveren oorijzer met 2 zilveren geponste kroon-stiften (Fries) in ronde zwarte doos
Half gesloten zilveren oorijzer met zilveren geponste kroonstiften,rond 1860, Groninger Dracht
van zwart garen gehaakt beugeltasje met zilverkleurige kralen geborduurd o.a sterpatroon in het midden.idem kralenfranje. Beugel van geponst zilver, opengewerkt met roosjes en rondjes. Dunne binnenbeugel. Ketting.
Zilveren beugel -1829 Schoonhoven - met tasje van zwart gehaakt garen en zilverkleurige kralen
peervormige haak met randje en bloemen, naaldenkoker met miniaturen, hartvormig speldenkussen, schaar; aan ketting
Chatelaineset, ca. 1830 behorend bij Groninger Dracht
zeeuwse knoopjes van zilver met 2 pennen (ongebruikelijk) van ander metaal
zilveren mutsspelden met filigrain knop ca.1860
jak van bruine stof met ingeweven motiefje, gevoerd met gestreepte stof, aangeknipte schoot, plooien achter.v_hals voor, sluit met 2 koordjes en een bandje. 3/4 mouwen hebben brede manchetten ter hoogte van de elleboog
Jak van zijde en linnen met ingeweven motiefje, rond 1780
katoenen jak met linnen gevoerd, aangenaaide gerimpelde schoot met stolpplooi achter. schoot sluit voor NIET, heeft 2 flapjes. diepe ronde hals voor en achter. driekwart mouw, sluit met 2 knoopjes. bovenstuk-1 geheel- sluit met haken en ogen
Caraco jak, katoen met linnen voering, 1775-1790, Groninger Dracht
jak van bedrukte katoen bruin met bloemmotief in kaders. geen kraag. aangerimpelde schoot- onderaan deels gesloten. aan de voorkant figuurnaden in V-vorm; gevoerd met linnen; heeft kneepje. smalle mouw met opnaaisel aan de uiteinden.
Jak van bedrukte katoen met lange schoot, rond 1850, Groninger Dracht
Het portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1657-1716), een Groninger jonker, die op de borg Verhildersum gewoond heeft. Dankzij een snelle publieksactie van Verhildersum en met de steun van onder meer de Vereeniging Rembrandt keerde het portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1657-1716) door Martinus van Grevenbroeck in 2017 terug naar deze borg, waar het tot in de jaren vijftig hing. Olieverf op houtpaneel.
Portret Edzard Tjarda van Starkenborgh
bijna 10 m. lange oefenrol met diverse handwerken. Rol van lappen met verschillende handwerktechnieken. aan elkaar gezet met tussenzetsels. Zoom van 4,5 cm rondom naar binnen afgewerkt met daarop een machinale kant van 2 cm- vastgezet met de naaimachine. Achterkant en zomen zijn van roze katoen. 370 cm poppenkleren van katoen en flanel, 60 cm verstellappen met initialen AH, strookje haakwerk 5 cm, 50 cm geborduurde randen in donkerrood op Aida(?) borduurstof, gehaakte rand 8 cm, 128 cm randen wit geborduurd op tule doorstopwerk,365 cm met 18 verschillende technieken op verschillende ondergronden, 2 x tekst, 2 x roodborduren en Aida stof, 1 x wit op wit met 2 x alfabet gedeelte en cijfers, 2 x doorstopwerk op tule, lap met rondje=teneriffekant, open naaiwerk, opnaaien, tule en vrij borduren, draadopnaaien, filte-doorstoppen, zonnen van naaldkant.
Pronkrol Annie Halsema Wehe den Hoorn ca. 1920
4 zwarte broches; a bloemmotief; b opengewerkt met bloemmotieven; c langwerpig opengewerkt bloem; d met 9 bolletjes en 3 blaadjes; allen met vishaaksluiting;
Broche, zwart bloemmotief in eboniet, rouwdracht, eind 19e eeuw
Vlecht en knoopwerk
Magma
Tarraheuvels uit De Held afgebeeld (Groningen stad).
Aciabosje
Een landschap van De Held, een woonwijk in Groningen stad
De Held in Winter
Een abstract landschap met lamsoor (strandkruid) aan het water
Bloeiend Lamsoor
Een landschap van De Held (een woonwijk in Groningen stad)
De Held in Augustus
Een landschap van De Held, een woonwijk gebouwd op polder in de stad Groningen, met kale berken en gele bloemen.
Het Berkenbos
Een landschap van De Held, een woonwijk op polder in de stad Groningen, met het kliefdiep.
Kliefdiepje
Een abstract landschap, water in de voorgrond
Vlucht boven 't Groninger Wad nr.1
Een abstract landschap
Vlucht boven 't Groninger Wad nr.2
Een besneeuwd landschap met kale bomen
Één Dag Sneeuw
Fata Morgana
Lauwersoog
Onder Water
Schier in Zicht
Sneeuw in November
Twijgen worden Bomen
Verloren Bos
Winterlandschap bij het Wad
Wolken Verdwijnen
Zonder Titel 1
Zonder titel 2
Zonsondergang Lauwersoog
Landkaart Folckers 1726
Aangerimpelde taille met smalle boord en striksluiting midden achter. De letter I is in kruissteek middenvoor aan de binnenkant van de boord geborduurd. Aan de achterkant een band met een haak en oog sluiting. Middenvoor een tegen elkaar genaaide naad.
Schort, gedragen door Anje Reinders Sikkkema derde helft van de 19de eeuw
Weelderig uitgevoerde sierklok met verguld bronzen montuur en porseleinen bloemen en vergulde bladeren. De klok rust op een met fluweel beklede voet met vergulde ornamenten. Dit type decoratieve klok is kenmerkend voor de 19e eeuw en werd vooral gebruikt als pronkstuk op een schouw of dressoir, waar het ambachtelijke vakmanschap en de verfijnde esthetiek goed tot hun recht kwamen.
Sierklok met bloemendecoratie
Portret van een erfgenaam van de familie Tjarda van Starkenborgh. Het betreft Anna Catharina (1692-1749) of haar zus Gratia Suzanne Tv.S. (1695-1759). Ze zijn dochter van Hiddina Anna, één van de kinderen op het grote familieportret van de familie Tjarda van Starkenborgh.
Damesportret Tjarda van Starkenborgh
Ronde, diepe tinnen schotel.
Keuls aardewerk pot versierd met een hert die door de natuur springt.
Museum Landgoed Verhildersum is een historisch erfgoedcomplex in Leens met een fraai borg, tuinen en museumhuizen. Het vertelt het verhaal van Groningse adel en het plattelandsleven door de eeuwen heen.